《宋澤萊新著《天路拾穗》TOJ/台灣字版》

 | | | 轉寄

Tsútê 10：Lí mā ētàng kà lâng kóng honggiân（lênggí）! _2

作者 Sòng Te̍klâi 2026.03.15

Tējī pō͘ Sènglêng koànak

Tsútê 10：Lí mā ētàng kà lâng kóng honggiân（lênggí）! _2

Sing kóng góa ê tshògō͘ ha̍ksi̍p kinggiām,

2. M̄ tsai ài tán kàu tangsî koh hō͘ lâng tsin thiám ê ha̍ksi̍p
Góa ha̍ksi̍p kóng honggiân ū kingkòe tsi̍t hôe ê khùnlân, tsitmá siūⁿ khí lâi kahná tsi̍t tiûⁿ okbāng.

Hn̄ghn̄g tī 1990 nî tsóiū, góa inūi tī pa̍tlâng ê bīntsêng sêngjīn "góa siongsìn Iésu síkhì kohua̍h" liáuāu, sūsi̍t siōng góa tsin kín liáukái Iésu tsiah sī sìngióng ê tiongsim, sìntô͘ ingkai tī "Sù Hokim Su" téngbīn hóhó’á hē kanghu, phahpiàⁿ khì liáukái Iésu ê tō. M̄koh tongsî góa tùi sînha̍k tsitê mi̍hkiāⁿ, pílūn kóng "in sìn tshing gī" ê tsúntsik bô tsin kiantshî; tôngsî, koh inūi bô liáukái "titkiù" tī "sèngking" ni̍h ê tēnggī, só͘í góa tshù tī iông’ī thiaⁿsìn iâugiân íki̍p iông’ī hō͘ lâng "khiónghat" ê tiongkan.

Tē it ê pī "khiónghat" ê sūhāng sī, góa iáu bē hiáu kóng honggiân tsitê sūsi̍t.

Goânlâi, góa tī 1980 nî tsêngāu, ū samput-gō͘sî khì "Tsin Iésu kàuhōe" thiaⁿ tō ê si̍pkoàn. Tsit ê kàuhōe í huisiông kiklia̍t ê kîtó tsôngpài tshutmiâ tsoânkok, ta̍k pái thoântō tsiūⁿ tâi kángtō tsêng, tshaputto lóng sing ū 10 huntsing ê honggiân kîtó, m̄sī hit tsióng sutéhā nga̍uhnga̍uh liām sik ê honggiân kîtó, khiok sī huisiông kiklia̍t koōng ê siaⁿim, tòe tio̍h kithé ê lu̍ttōng ê kîtó, iûkî tī Lo̍kkáng tsit king tōa kàuhōe, ta̍k pái lóng ū tsi̍t, nn̄g pah lâng tsūhōe, ittàn kîtó khí lâi, ēsái kóng sī siaⁿsè tsìn thiⁿ.

Góa khiok tsiok kah'ì tsit king kàuhōe, goânin to̍h sī tsāi tī in kiaⁿlâng ê kîtó siaⁿsè téngbīn. Góa bô jīnûi in sī m̄ tio̍h, góa tiantò jīnûi he sī tsi̍t tsióng tshiongmóa tsūsìn, huisiông khiânsêng ê kîtó. Kūthé lâi kóng, góa jīnûi in ū únún lia̍h tio̍h siáⁿmi̍h, tsiah ētàng hō͘ in hiahni̍hhôhòng kîtó.

Góa mā siūⁿ beh o̍h in ê kîtó, m̄koh, ū 10 nî tsi kan bô tsikke̍k hiòng in tshéngkàu, góa tsísī kah'ì "thiaⁿ" in ê kîtó.

Tī 1990 nî íāu, góa ê ībāng pînhoân, pe̍hpe̍h tsiapsiū Sènglêng tsin tsē ê intián, inūi ánne kámkak góa kiámtshái ē tsiâⁿtsò tsi̍tê Kitoktô. Kìjiân beh tsiâⁿtsò tsi̍tê Kitoktô, to̍h bētàng bô ke o̍h ke thiaⁿ, góa ê thāitō͘ inūi ánne, suah tsoánhiòng tsikke̍k.

Só͘í, góa koh khah tiāⁿtiāⁿ khì "Lo̍kkáng Tsin Iésu Kàu" ê kàuhōe khì siú Anhiohji̍t（tsù：Lépài la̍k tsò lépài ê ìsù）.

Góa ti̍ttsiap mn̄g in sī ántsóaⁿ beh ánne mînōa tī "kóng honggiân" tsit hāng tāitsì. In mā tsin ti̍ttsiap kóng, "inūi kóng honggiân sī 'tit Sènglêng' ê tsèngkì. 'Tit Sènglêng' to̍h sī siū Sènglêng ê tsìmlé. Sèngking kóng, 'sìn koh siū tsìmlé ê ittēng titkiù（tsù 1）. “Tsitê 'tsìm" tsí ê to̍h sī goán Tsin Iésu kàuhōe ê tsúi sé kah lêng sé. Nāsī bô huattō͘ kóng honggiân, to̍h sī bô tit tio̍h lêng sé, bôlūn ántsóaⁿ to sī tsin oh titkiù ê.”

In ánne tsi̍t kóng, góa bô tējī ōikù, to̍h kóng, "Ánne góa ū gībū giánkiù, ha̍ksi̍p kóng honggiân."

Góa sûisî kā Tsiā Sūntō tiúⁿló ê "Sènglêng lūn" tsit pún tōa tsheh bé lo̍h lâi, tse sī "Tsin Iésu kàuhōe" siōng tiōngiàu ê tsi̍t pún tsheh, mā sī kàu bo̍ktsêng ûitsí góa khòaⁿkòe ê kok lāigōa giánkiù Sènglêng, honggiân siōng giâmbi̍t ê tsheh. Góa bômê-bôji̍t, piàⁿmiā teh tha̍k, jîtshiáⁿ thuitsiàn hō͘ tsin tsē lâng tha̍k. I teh tòaniá góa khaisí tī bûnpún siōng jīnbat, "siáⁿmi̍h sī Sènglêng?", "siáⁿmi̍h sī honggiân?", si̍ttsāi sī tsi̍t pún liáuputkhí ê hó tsheh.

Tôngsî, góa mā tshéngkàu in ántsóaⁿ kóng honggiân.

In to̍h kóng, honggiân sī Sènglêng só͘ sù, tsíiàu hōng Tsú Iésu ê sèngmiâ, liânsòa liāmsiōng ' Halélú'iah ' tsit sìê jī, putti-putkak to̍h ētàng kah in kângkhoán kóng tshut honggiân. Góa mā tsin hā kuatsim, tsiàu in ê ōe khì tsò.

Tú khaisí, góa kantaⁿ ētàng tī tshù ni̍h tsin bān liām "Halélú’iah" tsit sì jī, bô huattō͘ kā i tsoánōaⁿ tsò góa tī kàuhōe lāité thiaⁿ tio̍h ê honggiân, kámkak tsin siū tshòtsiat.

Āu lâi, góa káiōaⁿ hongsik, to̍h sī tī khiâ otobái siōngpan ê sî, tōasiaⁿ koh khoàisok liāmsiōng "Halélú’iah". Tùi tshù kàu ha̍khāu, lâihôe tshaputto 30 huntsing ê lō͘thêng, góa ta̍k kang tōasiaⁿ khoàisok liāmsiōng, hibāng ētàng tsoánōaⁿ sêngkong; m̄koh, tsóng sī bô huattō͘ jû’ì. Góa tāiiok kantaⁿ ētàng tsoánōaⁿ tsò tshaputto sī kò͘tēng 3ê imsò͘ ê honggiân, to̍h sī saⁿê tùi tshùitsi̍h thiaukò͘’ì biánkióng huat tshut lâi ê siaⁿim, pílūn kóng "tih — tah ─lah" tsit tsióng tsin bān ê tan im, liânsòa liām tshut, tsi̍t tiám'á to bô tshintshiūⁿ in kîtó sî ê tsūjiân, liûlī, hôngliāng, koōng. Siōng tiōngiàu ê sī, góa bô pānhuat tshintshiūⁿ Tsin Iésu kàuhōe ê sìntô͘, singkhu kiklia̍t hàiⁿ tíntāng, tsìnji̍p tsi̍t tsióng kithé ê lu̍ttōng tiong. Góa hó͘ⁿjīn góa kóng ê sī honggiân!

Tsit tsióng tsōnghóng liânsòa 10 nî ísiōng, tio̍hsǹg góa koh phahpiàⁿ, ēng tshiaukòe tsi̍t tiámtsing ê sîkan liāmsiōng "Halélú’iah", kiatkó iáu sī kantaⁿ ētàng tsoánōaⁿ tshut kúiê bô tsūjiân koh tsin bān ê im, sinsim tsi̍t tiám'á kámkak to bô, góa huisiông sitbōng.

Tī tsit tiongkan, góa bat khì Tâitiong Tsin Iésu kàuhōe Tsónghōe tshōe Tsiā Sūntō tiúⁿló, ǹgbāng tī i lāutōalâng ê hōaⁿtshiú pangtsān hā, hō͘ góa ê honggiân tsìnji̍p tsōnghóng. Tsiā tiúⁿló mā ūi góa hōaⁿtshiú, mā kó͘lē góa, m̄koh góa tsiàusiông kantaⁿ ētàng kóng tshut saⁿê tsin bān ê imsò͘.

Góa tsaiiáⁿ, góa kóng ê honggiân m̄sī tsintsiàⁿ honggiân, inūi i sī góa thiaukò͘’ì kóng tshut lâi ê, huisiông kó͘pán koh tsin bān, tùi góa ê lêngmiā tsi̍tsut'á to bô pangtsān.

Góa bat tī kîtó tiong mn̄g kòe Sènglêng, sī ántsóaⁿ góa bô huattō͘ kóng tshut honggiân? M̄koh, Sènglêng bô kah tsi̍t pái hôetap kòe góa tsitê būntê. Suijiân hit sî ībāng iáu sī putsî lâilîm, góa mā tsaiiáⁿ Sènglêng to̍h tī góa ê sinpiⁿ, lī góa bô hn̄g ê só͘tsāi.

Góa to̍h siūⁿ, góa khólêng bô honggiân ê insù, Sènglêng bô tsànsêng góa kóng honggiân! Ánne teh siūⁿ, góa ê sim to̍h píkàu khah ētàng lia̍h pêⁿ.

M̄koh, góa iáu sī bē sísim, góa iûgoân liânsòa liām "Halélú’iah", hoánhok liām hit kúiê imsò͘, tī tshaputto tsua̍tbāng ê tsōnghóng hā, tsi̍t kang tō͘kòe tsi̍t kang.

10 kúi nî liáuāu ê bó͘ tsi̍t kang, tsitê khùnkéng hutjiân pī phahphòa! Ēkìtit sī tsho͘hā ê bó͘ tsi̍t kang, góa inūi ū tāitsì, suiàu khì "Lo̍kkáng Pinhái kanggia̍p khu" tsi̍t tsōa. Góa ê otobái tī pinhái sòaⁿ téngbīn teh kiâⁿ, thiⁿkhì huisiông hó, háihong ûnûn'á tshue lâi, ji̍tthâu kng iāmlē, só͘í tsingsîn khòaⁿ khí lâi tsin lóngsóng.

Góa tī oánthêng ê lō͘ ni̍h, khaisí liānsi̍p "Halélú’iah" ê oló, hibāng ētàng kā i tsoánhòa tsiâⁿ honggiân, tāikhài inūi tsingsîn bē bái, góa huatkiàn oló huisiông liûlī, ū tsi̍t tsióng bo̍kbêng ê khoàilo̍k tshiongmóa tī sintsiūⁿ.

Tāiiok tiám pòaⁿ tsing kú liáuāu, góa tńglâi kàu jīmkàu ê ha̍khāu, kiâⁿ ji̍p khì góa tanto̍k tsi̍tê lâng ê hiohkhùn sik. Góa to̍h siūⁿ, ingkai liânsòa kohtsài oló tsi̍tkóa sîkan, inūi tsōnghóng si̍ttsāi tsin hó.

Góa tī í'á téng tsē lo̍h lâi, kā tshiú khǹg tī khathâuu téngbīn, khaisí liām "Halélú’iah", tsi̍t khuitshùi, to̍h huatkiàn kah tsìntsêng bô kângkhoán. Góa ê tshùitsi̍h m̄ thiaⁿ tshikà, tsūtōng kńg khí lâi, liáuāu huattshut "tah, tah, tah, tah" ê tan imtsat siaⁿim, tōasiaⁿ koh ū la̍t, to̍h tshintshiūⁿ ji̍p tī tshèng khang ê tshèngtsí, tshiong tshut khì. Liáuāu, tòe leh ū koōng ê siaⁿim, kui singkhu tsóiū hàiⁿ tíntāng khí lâi, bô huattō͘ khòngtsè. Góa sûisî ēng siangtshiú hû tòa toh'á, pībián pua̍htó. M̄koh hàiⁿ tíntāng si̍ttsāi līhāi, ún tiâu ê hāukò bô tōa, singkhu tòe tio̍h jú tōa ê oló siaⁿ, hàiⁿ tíntāng jú lâi jú līhāi, tìsú kuiê toh'á mā ke̍klia̍t tsìntōng khí lâi, singkhu kah toh'á lóng tiôthiàu khí lâi.

Góa ēng tsit tsióng tsi̍h im kîtó liáu tsin kú, simlí khiok tsin tshingtshó, góa tsaiiáⁿ góa hō͘ tsi̍t tsióng le̍kliōng só͘ khiantsè, oântsoân m̄sī góa kakī ê le̍kliōng só͘ tsò. Liáuāu, bānbān'á thêngtsí tsi̍h im, á singkhu mā bānbān'á anhūn khí lâi. M̄koh, hiohkhùn tsi̍t sî'á, góa kohtsài ēng tsi̍h im oló, kui singkhu kah toh'á iûgoân kângkhoán thiàutōng khí lâi, kângkhoán tsin kiklia̍t. Góa lâihôe ēng "tah, tah, tah, tah" ê tan imtsat siaⁿim tsò kúinā pái ê kîtó, tsiah huatkiàn lán ê tshùitsi̍h tsintsiàⁿ ētàng tshautshiòng kui singkhu ê tsit tsióng kîkoài hiānsiōng, tng góa ê tshùitsi̍h huattshut "tah, tah, tah, tah" ê tan imtsat siaⁿim ê sî, singkhu lāipō͘ kahná sī í tshùitsi̍h tsò tiongsim, hêngsêng tsò tsi̍t tiâu ū la̍t ê sòaⁿ, hiòng ēkha khan tíntāng kuiê singkhu, ētàng kiôngtsè singkhu kuiê tíntāng tōngtōng-hàiⁿ khí lâi. Tng góa bô huatsiaⁿ ê sî, le̍kliōng sòaⁿ to̍h bô khòaⁿ tio̍h, singkhu koh hueho̍k pêngtsēng. Lán ê tshùitsi̍h kèngjiân ū tsit tsióng tshautshiòng kui singkhu konglêng, sī góa singpêng thâu tsi̍tpái huatkiàn.

Tiám gōa tsing kú liáuāu, góa thêngtsí tsi̍h im ê oló, tsaiiáⁿ góa ū ta̍tkàu "Tsin Iésu kàuhōe" só͘ iaukiû ê phiautsún, m̄nā kah in kîtó ê tsi̍h im óakīn, jîtshiáⁿ kui singkhu kakī kiklia̍t hàiⁿ tíntāng.

Liáuāu ê kúi kang, góa itti̍t teh sukhó tsit tsióng tsi̍h im oló kah singkhu kakī hàiⁿ tíntāng ê tōlí, liáukái "honggiân" kah tsi̍h im tsi kan ê kuanhē, ū lâng bat kóng "honggiân" sī "tsi̍h siōng intián（The Gift of Tongue）", tsintsiàⁿ sī ū tōlí lah!

Tsit tsióng tsi̍tê imtsat á sī nn̄g saⁿ ê imtsat ê tsūtōng kńgtsi̍h im kîtó, sī tsi̍t tsióng tsin lo̍kthiòng ê oló, inūi i sī tùi "Halélú’iah" ê siaⁿim huattián tshut lâi, to̍h tsaiiáⁿ sī tsi̍t tsióng tùi SiōngTsú ê tshingsiōng（á sī tsi̍t tsióng huanho͘）, huisiông tōasiaⁿ ū la̍t, si̍ttsāi sī tsin hó ê tsi̍t tsióng honggiân; nāsī phòe siōng ittēng ê soânlu̍t, kā i tséngha̍p tsìnji̍p tsiàu kakī ê ìsù ê soânlu̍t tiong, to̍h ē piànsêng tsi̍t tsióng lêngkua, tī oló ê sî, kahná tshiùⁿ oân tsi̍t siú tsin oântsoân ê kuakhik, hāukó huihoân. M̄ koán sī huattshut tsi̍tê tsūtōng tsi̍h im á sī nn̄g saⁿ ê tsūtōng tsi̍h im, m̄kóan sī "tah, tah, tah, tah", á sī "lah, lah, lah, lah ", á sī "tu, tu, tu, tu " lóng bûsó͘ūi, i lóng sikha̍p tshut siaⁿ oló, siaⁿsè kiaⁿlâng.

Liáuāu, góa koh khah tiāⁿtiāⁿ khì "Tsin Iésu kàuhōe" kah in tsòhóe kîtó, to̍h kahná tsi̍t tiûⁿ písài kângkhoán, tsi̍tsut'á to bô kiaⁿtang-kiaⁿsai lâi tshut siaⁿ oló, ūsî singkhu ē tsìntōng, ūsî bē, m̄koh tsóng kóng tsi̍t kù to̍h sī tsin khoàilo̍k ê. Góa ēkìtit in ū nn̄g ūi thoântō iā bat lâi goán tau hóngbūn, tng goán kóngōe suah, tsòhóe kā toh'á ûi teh ēng honggiân kîtó ê sî, koh khah sī hia̍phô ū la̍t, kahná sī tsi̍tke lâng tângsim hia̍ple̍k teh tsò tsi̍t kiāⁿ tāitsì; nn̄g ūi thoântō mā jīnûi góa ê oló kîtó sī tsin phiautsún ê "Tsin Iésu kàuhōe sik" ê honggiân kîtó.

Góa tshing tsit tsióng kîtó kiòtsò "tan imtsat ê oló kîtó honggiân". M̄koh, hit sî góa mā tsaiiáⁿ, iáu ū tsi̍t tsióng kîtó koh khah sī sio̍k tī tsèngkui ê honggiân kîtó, to̍h sī "sèngking" só͘ kìtsài ê Gō͘sûntseh sî ê hit tsióng "kóngkhí pa̍t kok ōe", á sī tshingtsò "hiong tâm kóngōe" ê honggiân（tsù 2）, ōaⁿ kù ōe lâi kóng ̄to̍h sī tsi̍t tsióng ji̍tsiông gígiân sik ê honggiân, i ná tshintshiūⁿ tsi̍t tsióng kóngōe á sī iánkáng, ētàng tn̂gphiⁿ-tāilūn, kù kù bôkâng, sī tsi̍t tsióng hoânho̍k topiàn ê kóngōe, ná tshintshiūⁿ lán ēng Inggí á sī Ji̍tgí kah pa̍tlâng tn̂gphiⁿ kautâm kângkhoán.

Góa bat mn̄g Tsin Iésu kàuhōe ê thoântō tùi tsit tsióng kóngōe sik ê honggiân ê khòaⁿhuat, in to̍h kóng, Tsin Iésu kàuhōe pēng bô kó͘lē sìntô͘ kóng tī tsūhōe ê sî sú'iōng tsit tsióng ji̍tsiông tn̂gphiⁿ kóngōe honggiân, inūi bô lâng thiaⁿ bat, mā bô huane̍k jînoân, kóng liáu mā téngî pe̍h kóng, siōngtshiáⁿ kiámtshái ē ínkhí tia̍tsū hūnloān. M̄koh, góa mā tsaiiáⁿ "Si'óng suaⁿ kàuhōe" tsànsêng tsit tsióng honggiân, inūi in ū huane̍k honggiân ê jîntsâi, in ê tshònghōe tsiá Kang Tuangî lúsū to̍h sī í huane̍k honggiân khíke ê lâng.

Góa kámkak góa suiàu tshiauua̍t Tsin Iésu kàuhōe ê hāntiāⁿ, óng tsintsiàⁿ "Gō͘sûntseh sik ê honggiân" hiòng tsêng kiâⁿ.

Ū tsi̍t pái hônghun ê sî, góa tī ūntōngtiâⁿ téngbīn tsò lēhêng ê sànpō͘, taⁿ thâu khòaⁿkìⁿ thiⁿpiⁿ boán hûn tsi̍t phiàn hun àmtām nâ, kámkak tsōhòa bûkiông, hō͘ lâng gióngbōng tsànthàn. Góa khaisí tsò "tan imtsat ê oló kîtó", m̄koh kîtó kúi kù liáuāu, to̍h huatkiàn tshùitsi̍h sangnńg lo̍h lâi, tshùitûn phôe mā tsūtōng khoàisok tō͘ khui ha̍p; hutjiânkan, góa tn̂gphiⁿ tōa lūn, m̄tsai sī ántsóaⁿ, tsò kah ná sī tsin tn̂g tsin tn̂g ê tsi̍t phiⁿ tsi̍h im honggiân iánkáng（tongjiân góa m̄tsai lōeiông sī siáⁿmi̍h, inūi góa bô huane̍k honggiân ê insù）, i ê itliû thiòngta̍t kah gíim topiàn, hō͘ góa lóng kámkak tsin putkhó-sugī. Góa to̍h àmtiong siūⁿ, "Ah! goânlâi honggiân iánkáng hiahni̍h kántan ah!"

Liáuāu, bôlūn tshù tī jīmhô simkéng hā, tsíiàu siūⁿ beh kóng, góa tsi̍t khui tshùi, lóng ētàng tn̂gphiⁿ tōa lūn kóng honggiân, tsit tsióng lêngle̍k íking sī éngoán tòe tī góa ê singkhu téng, piànsêng tsi̍t tsióng tsin te̍ksû ê kilêng à!

Góa tshing tsit tsióng honggiân kiòtsò "to imtsat tn̂gphiⁿ kóngōe honggiân".

To̍h sī inūi tsit tsióng "to imtsat tn̂gphiⁿ kóngōe honggiân" kā góa tòa ji̍pkhì tsi̍tê koh khah tshim lònglòng ê sìngióng ê tiongkan, tsìntsêng kámkak Iésu kah Sènglêng tī góa "sinpiⁿ" ê kámkak, tsoánpiàn tsiâⁿ Iésu kah Sènglêng tī góa "simlāi tshimtshim ê só͘tsāi" ê kámkak. Tsi̍t kóngkhí honggiân, sûisî kámkak Iésu kah Sènglêng to̍h tī simlêng tsin tshim ê só͘tsāi. Góa kámkak góa ētàng sîsî-khikkhik ēng honggiân, hoànkhí góa tshimtō͘ ê sìngióng, jîtshiáⁿ tsi̍t kang pí tsi̍t kang khah tshim.

Tsit nn̄g tsióng honggiân, "tsió imtsat ê oló kîtó honggiân" kah "to imtsat tn̂gphiⁿ kóngōe ê honggiân" to̍h sī tsintsiàⁿ honggiân.

Thiantsúkàu ê Sîn’un ho̍khing ūntōng ê tsuanka Walsh, Vincent M. tùi tsit nn̄g tsióng honggiân tsò tsin lāihâng ê tînsu̍t, góa kā i ê tsit tōaⁿ ōe tshau lio̍k tī ēkha, tshiáⁿ lí siôngsè tha̍k tsi̍t piàn, to̍h tsaiiáⁿ honggiân ê tsintsiàⁿ tsōnghóng kah kongiōng,

"ī gí sîn un（The Gift of Tongue）á sī e̍ktsò tsi̍h im, honggiân / bānkok honggiân, lênggí téngténg, itpuaⁿ jīnûi sī tī Sèng Sîn lāi siūsé ê piautsì, khaisí thongsiông huattshut kúiê tantiāu ê imtsat, tiāⁿtiāⁿ ūniōng thang tsi̍t pō͘ tsi̍t pō͘ huattián hō͘ i ū khah honghù, tī ke̍ktsió ê tsōnghóng hā sīmtsì tsiâⁿtsò tsi̍t tsióng á sī kúi tsióng gígiân, ū ê iáu ū tsi̍h im tshiùⁿkua ê Sînun（lêngkua）. Ēng tsi̍h im kîtó pēng bô ittēng teh kóng tsi̍t tsióng gígiân; i sī tsi̍t tsióng hiòng SiōngTsú oló, kosiōng kîtó ê sin hongsik. I sī tsi̍t tsióng iû Sèng Sîn íntshōa ê, ēng simsîn, ēng tsinlí tiâupài SiōngTsú ê bíhó ê kîtó honghuat. Só͘ kóng ê gígiân itpuaⁿ lâng lóng thiaⁿ m̄ bat. I ū kah gígiân siongkuan ê tsióngtsióng te̍ktsit — khintāng, kù sik, khiuⁿkháu téngténg, ī gí kîtó oântsoân siū tio̍h tshîiú tsiá ê khòngtsè, ētàng kuattēng beh khaisí kah thêngtsí, m̄koh ēng siáⁿmi̍h gígiân sī bô huattō͘ khòngtsè ê. Ittàn tit tio̍h liáuāu, itpuaⁿ bē sit khì. I sī tsi̍tê huisiông ūhāu ê kîtó hongsik, thang tī kok tsióng tiûⁿha̍p sú'iōng, tshintshiūⁿ be̍któ á sī siōng king tsêng; kiâⁿlō͘, khiâ tshia, tsò kasū, kok tsióng théla̍t lôtōng tiong kah tsòhóe kîtó ê sî. Thang ū siaⁿ, mā thang bô siaⁿ. Thang ēng i lâi ūi tsi̍t kiāⁿ tāitsì tsò tsuanbûn ê kîtó, ūsî m̄tsai ántsóaⁿ kîtó á sī simtsêng bô hó ê sî ēng i kîtó lóng ū tsin hó ê hāukó, i mā sī ēng lâi ūi pa̍tlâng tāitó ê tsi̍t tsióng ūhāu hongsik. Ēng tsi̍h im kîtó thongsiông lóng ē thégiām tio̍h tsi̍t tsióng tshimtshiat ê antsēng kah Kitok ê lîmtsāi kám, jîtshiáⁿ ē ū tōaliōng oló SiōngTsú ê ōegí kah lêngkám énghiān, tōatosò͘ ê lâng tsin kín to̍h pī khipín tsìnji̍p kámun kîtó íki̍p tshimji̍p ê be̍kkuan kîtó."（ísiōng siôngsè kìⁿ Walsh Monsignor só͘ tù ê "Jīnbat Thiantsúkàu Sînun Ho̍khing Ūntōng"）

Tshúāu góa tiāⁿtiāⁿ tùi lâng kóng, Kitoktô m̄nā tio̍h o̍h ēhiáu "tan imtsat ê oló kîtó honggiân" mā tio̍h o̍h ēhiáu "to imtsat tn̂gphiⁿ kóngōe honggiân", inūi in ê kongiōng siuⁿ tōa à.