《宋澤萊新著《天路拾穗》TOJ/台灣字版》

 | | | 轉寄

Tsútê 6：Hòngkhì "in sìn tshing gī" kàugī ê hiōkó

作者 Sòng Te̍klâi 2026.02.08

Tē it pō͘ Tshinggī titkiù
Tsútê 6：Hòngkhì "in sìn tshing gī" kàugī ê hiōkó

Góa bat tshì siūⁿ, m̄bián siuⁿ khòaⁿtiōng "in sìn tshing gī" ê kàugī lah! Hoâiⁿti̍t i tsísī khaisí sìn ê kaitōaⁿ ê tāitsì, jīmhô sìn Iésu ê lâng, lóng íking pī tshinggī à. Tsíiàu ētàng kui sìlâng îtshî itkoàn ê sìngióng, kàu siōng bóe, tng bua̍tsè lâilîm ê sî, in ittēng ētàng kohua̍h, ētàng lâi kàu sinthiⁿ-sintē, ētàng tsìnji̍p sin Êlúsalèm sèngsiâⁿ. Tse sī bô m̄ tio̍h, sī oântsoân thang khaksìn ê.

Tshintshiūⁿ tsiahni̍h kántan ê tō ni̍h, iáu ū siáⁿmi̍h hó kóng leh? Lí nā m̄kóng, pa̍tlâng iáu ē jīnûi lí ê Kitokkàu siuióng kotshim bo̍h tshik; lí tsi̍t kóng tshut lâi, tiantò hō͘ lâng bong tshingtshó lí ê tésè, tsaiiáⁿ lí tsin tshiánpo̍h. Pa̍tlâng ē kóng, "Goânlâi lí kah sìn Kitokkàu ê tsngkha a’pô kângkhoán, tī Kitok ê kàugī ni̍h kantaⁿ tsaiiáⁿ itti̍t teh sìn, jîtshiáⁿ kā 'sìn Iésu' tsiahni̍h kántan ê tāitsì, tòngtsò Kitoktô siōng koân ê tōlí, si̍ttsāi sī tshiánpo̍h kah kiaⁿlâng!"

Tongjiân, tikkhak sī ánne, "in sìn tshing gī" si̍ttsāi bô gōa tsē tōlí thang kóng. Tng lí sìn Iésu, SiōngTsú to̍h kā tsiongke̍k ê kiùin hō͘ lí, tsi̍t tiám'á to bē khuithāi lí. Téngî sī kóng lí tsò sèkài siōng bē tsia̍hla̍t ê tāitsì（kîsi̍t, lí tsíiàu tsē tī hia bô tíntāng to̍h ēsái）; m̄koh khiok tit tio̍h sèkài siōng pókùi ê mi̍hkiāⁿ（iâⁿkòe tit tio̍h sûnkim tátsō ê tsi̍t tsō kongtshái siâⁿtî ）.

Só͘ū ê sūsi̍t kantaⁿ tī tsia, só͘ū ê tōlí mā kantaⁿ tī tsia. Múi tsi̍tê bô tìsik ê tsngkha a’pô sìntô͘ mā lóng tsaiiáⁿ tsit ê tōlí, he iáu ū siáⁿmi̍h thang kohtsài kóng ê leh?

M̄koh, tng góa siūⁿ tio̍h ittàn hòngkhì "in sìn tshing gī" só͘ tòa lâi ê hiōkó ê sî, to̍h koh m̄ káⁿ khéngtēng "in sìn tshing gī", hiahni̍h bô ta̍ttit kóng à. I kahná ē tìsú Kitokkàu sìngióng tsìnji̍p lēnggōa tsi̍tê phahng sîtāi oh! Tsōnghóng ê giâmtiōng sèng kiámtshái ē tshiaukòe lán ê sióngsiōng tsi gōa oh!

Hòngkhì "in sìn tshing gī" ê tōlí ê hiōkó sī ánne ê：
1, Tāising sìntô͘ ē hòngkhì tùi Kitok ê sìngióng, lēnggōa tshōe Iésu ígōa ê kîtha sìngióng：
"In sìn tshing gī" ê "sìn" tī "Kūiok" ni̍h tongjiân mā ū ittēng ê kuihoān, m̄ sī sûipiān loān sìn, m̄koh tī tsia lán bô beh tâm. Tī "Siniok"mā ū tìsik lōeiông siōng ê kuihoān, ánne tsiah sī lán beh tâm ê. Lán itpuaⁿ sìntô͘ lóng tsaiiáⁿ tī "Siniok", siōng kónggī "sìn" ê lōeiông sī teh tsí siongsìn "Sù Hokim Su" ni̍h ê Iésu kok tsióng giânhêng; kohtsài e̍hgī tsi̍t tiám ê lōeiông to̍h sī teh tsí "Sùtô͘ Sìnking" hit lūi ê Sìnking só͘ kóng tio̍h ê Iésu itsing; siōng e̍hgī ê lōeiông sī teh tsí "sìn Iésu síkhì kohua̍h" tsit hāng tāitsì. Tsóng kóng tsi̍t kù, sìn Iésu to̍h sī tshinggī ê goânthâu, ingkai kā Iésu khǹg tī sìngióng ê siōng he̍ksim. Páulô, Martin Luthur á sī Calvin mā lóng tsòkòe tsitê kuihoān（tsù 1）. Só͘í tùi bôlūn tó tsi̍t hongbīn lâi khòaⁿ, lán ê "sìn" lóng sī ēng "sìn Iésu" tsò kitshó͘, kantaⁿ tī tsitê kitshó͘ téngbīn, lán tsiah píkàu khah ū iâⁿbīn. "Sìn Iésu" ēsái kóng sī lán titkiù ê siōng hó mn̂glō͘. “Iôhaneh Hokim” 14：6, Iésu kóng, "Góa to̍h sī tōlō͘, tsinlí, sèⁿmiā." sī siōng ū la̍t ê pótsèng. Kású lán bô huattō͘ kiantshî "in sìn tshing gī", ánne to̍h kiámtshái ē hòngkhì tùi Iésu ê sìnkhò, tńglâi li̍pki tī gō͘hue-tsa̍psik ê kîtha sìnkhò téngbīn, tsit sî lán ê "sìn" kiámtshái to̍h ē lo̍kkhong, tsiū ánne sitkhì kiùin.

2, Kîtshù sī sìntô͘ ē tsoánhiòng í hêngûi tshinggī, sitkhì Sinkàu ê tsingsîn：
Inūi hòngkhì "in sìn tshing gī" ê khakjīn, lán titkiù ê phiautsún to̍h ē tshintshiūⁿ itpuaⁿ ê tsongkàu, lak tī hêngûi lūn téngbīn, siàusiūⁿ beh ēng hêngûi tshinggī. Tsit sî, lán Kitokkàu to̍h ē tńgkhì tsongkàu káikik tsìntsêng ê Thiantsúkàu sìngióng, siàusiūⁿ beh ēng siān kang, ēng khó͘ siu kah ēng sio̍ktsōikǹg khah ē titkiù; sīmtsì kò͘sióng tsi̍tê sí liáuāu ê "liānga̍k"sèkài, kiôngtiāu kóng tio̍hsǹg íking titkiù ê lâng, mā tio̍h tī síāu ê liānga̍k tiong hêng tshing i só͘ū ê sió tsōikò, siōng bóe tsiah ē lâi kàu thiantông. Siōng hō͘ lâng khióngpò͘ ê, to̍h sī tī tsōe téngbīn tōa tsò kanghu, kuihoān tshut tōatōa-sèsè ê tsōe, ài lán tsīnle̍k khì hóikái, khì kòkài, m̄koh sūsi̍t siōng tsōe iū koh sī hêng tshing bô kàugia̍h, tsòeāu tòa lâi hō͘ lán sìngióng ê hūtam, hām lo̍hkhì tsi̍t phiàn hóaⁿàm ê sìngióng sèkài ni̍h, m̄nā ûipōe "sèngking" ê tōlí, mā bô huattō͘ hō͘ lâng tit tio̍h gōa tsē hótshù.

3, Koh lâi sī sìntô͘ tso͘sêng ê kàuhōe bānbān'á tsoánhiòng giâmtiōng ê kaitsân hunhòa：
Inūi bô huattō͘ jīnti "in sìn tshing gī" sī tsi̍t tsióng sìntô͘ tsin iông’ī tit tio̍h ê intián, ēsái kóng sī hoānnā tsin sìntô͘ tī titkiù siōng lânglâng ū hūn; só͘í kàuhōe ê sìntô͘ to̍h ē tī siān kang, khó͘ siu, sînjiah hiánhiān siōng tsò kēngsài. Lia̍htsún ētàng ke tsò siān kang ê lâng, ētàng khó͘ siu ê lâng, ētàng hián sînjiah ê lâng, to̍h jīnûi in píkàu khah ētàng titkiù; bô huattō͘ ke tsò siān kang, khó͘ siu, hián sînjiah ê to̍h píkàu khah bētàng titkiù. Kàu siōng bóe tongjiân piànsêng sîntsit jînoân, khah ū sèngking tìsik ê lâng, khó͘hêng únsū, kiâⁿ sînjiah, ūtsîⁿ ê lâng tēūi khiā tī kotsân, kîtha ê lâng to̍h tsiāmtsiām hông khòaⁿ tsò khiā tī kē ê tēūi. Só͘í kàuhōe ni̍h to̍h sitkhì "sìntô͘ pêngténg" ê ua̍hkhì, kā "sìntô͘ lóng tsèsi" ê goântsik kuiê hiatka̍k khì, to̍h hām lo̍hkhì giâmtiōng ê kaitsân hunhòa tiong, hiké kah khiphiàn to̍h hoànlām sêng tsai tī kàuhōe lāibīn, piànsêng tsi̍tê thóià ê tsi̍pthoân à. Tse sī bôlūn ántsóaⁿ to tsin oh sêngsiū ê kiatkó!

4, Koh lâi sī tìsú sìntô͘ tī suankàu siōng ê nńgtsiáⁿ bô la̍t：
Inūi sìntô͘ hiatka̍k "in sìn tshing gī" ê tōlí, to̍h bē bêngpe̍k sūsi̍t siōng i tsionglâi tī tsìnji̍p sinthiⁿ-sintē tsit hāng tāitsì ū hūn, sūsi̍t siōng i tsitmá íking kah tsitê sèkài ê lâng keh tsi̍t tiâu tōa kheⁿ, kah itpuaⁿ bīsìn ê lâng íking ū bētàng niû ê kīlî, tsitê tōa kheⁿ kah kīlî sī ēng tshim kah bētàng tshik ê tēga̍k tshimian kehkhui. Sìntô͘ iáu lia̍htsún i kah itpuaⁿ bīsìn ê lâng bô gōa tsē tshapia̍t, inūi khòaⁿ khí lâi i tī jînphín siōng, tī ha̍kbūn siōng, tī siusin téngbīn bô pí itpuaⁿ bīsìn ê lâng khah kobêng. To̍h tī tsitê gō͘hōe jīnti ēkha, i m̄ káⁿ kiò bīsìn ê lâng lâi sìn Iésu, ūsî thêtshut iaukiû ê sî mā nńgtsiáⁿ bô la̍t. Lí khòaⁿ! inūi kā "in sìn tshing gī" ê tōlí tâi bô khì, sìntô͘ to̍h tn̂gkî tshù tī tsitê nńgtsiáⁿ ê tsōnghóng hā, tùi i kòjîn ê lêngmiā lóng bô tsi̍t tiám tsingtióng tsokiōng, tse túhó tiòng tio̍h Mô͘kúi ê kúikè, gōa ni̍h'á khósioh!

5, Siōng bóe sī hō͘ kàuhōe ê tsūhōe piànsêng bînkan ê pàipài：
Inūi "in sìn tshing gī" ê kàugī sī kah titkiù（iā to̍h sī bua̍tsè lūn）tséngha̍p tsòhóe ê, i suatbêng liáu lán sìngióng ê tsòeāu bo̍ktik. Ittàn kā i hiatka̍k, sìntô͘ to̍h bēkìtit i sìngióng siōng ê tsiongke̍k bo̍kphiau. Tāike m̄tsai sìn Iésu tsòeāu bo̍kphiau sī ǹgbāng Iésu kā lán tétsiām ê tshú hōaⁿ khǹg tī kàu éngsing ê tùihōaⁿ, sī ǹgbāng ū tsi̍tê éngoán tiksèng ê ji̍ttsí lâi kàu. Jîtshiáⁿ tsitê tiksèng, tī lán tú sìn Iésu ê sî íking sūsian hiánsī pī oânsêng à, lán tng teh tánthāi hitê tsiāmsî únba̍t phianphiah ê ji̍ttsí pī phahkhui jîí. Lán ê kèngpài lóng ingkai khiā tī tùi tsit kiāⁿ to̍h sī teh beh lâilîm ê tōa sū ê kámun téngbīn ê, ingkai tī tsitê kiùin ēkha tshiùⁿkua oló, hn̄ghn̄g khòaⁿ súisúi oánkéng ê lâi kàu. Inūi bē bêngpe̍k tsitê tō ni̍h, to̍h hôethâu kòe lâi, lia̍htsún sìn Iésu to̍h kah pài Mátsó͘ bô nn̄g iūⁿ, to̍h tsísī khitkiû thàn koh khah tsē tsîⁿ, pìiū singkhu pêngan, tiâukái hutshe kiùhun, hō͘ gín'á ê kongkhò tsìnpō͘ …… tsi lūi ê tsa̍psū. Tìsú só͘ū ê kóngōe, lóng ûikhùn tī hiānsi̍t ê konglī téngbīn. Katsài tú khaisí, inūi pitkèng sìn Iésu mā ū tsitê konghāu, kasiōng sìntô͘ tsi kan pitkèng iáu ētàng pítshú kuanhoâi; m̄koh kú liáuāu, tsūhōe to̍h tshiongmóa toánsī ê konglī khìhun, á sī katāng pítshú ê iásim, á sī ū tsingka pítshú ê hūtam, hō͘ lâng hoâigî tsūhōe ê si̍ttsit ìgī, lia̍htsún tsìnji̍p tsi̍tê bébē ê tshītiûⁿ, si̍ttsāi hō͘ lâng tsin simhoân!

Góa só͘ tsaiiáⁿ ê tsit gō͘ê hiānsiōng, m̄ sī tsi̍t tsióng tshaisiūⁿ, khiok sī tī bo̍ktsêng tsin tsē sìntô͘ singkhu téngbīn kah kàuhōe lāipō͘ khòaⁿ tio̍h ê, tsiahê tsōnghóng tsintsiàⁿ tsin hō͘ lâng khùnjiáu. Góa jīnûi tse sī "in sìn tshing gī" tō ni̍h ê pī bâibu̍t só͘ tì. Mā sī só͘í in sìn tshing gī ê tōlí ū pitiàu toto suaniông, ǹgbāng tī hūnloān ê Kitok sìngióng tiong, ētàng khí tsi̍tkóa kiklô-iôngtshing ê tsokiōng!

Tsù 1：Páulô kóng, "Só͘í, kokūi hiaⁿtī tsímōe, ánne lín ingkai tsai, sià tsōe ê tōlí sī tùi tsit ūi Iésu thoân hō͘ lín. Mô͘se ê lu̍thuat bētàng hō͘ lín tit tio̍h tshingtsò gī, só͘ū sìnkhò Iésu ê lâng lóngē tit tio̍h tshingtsò gī."（Sùtô͘ Hêngtoān 13：38~39）; jîtshiáⁿ kóng, "Lí nā ēng tshùi kòpe̍k Iésu sī Tsú, simlāi mā siongsìn SiōngTsú hō͘ I tùi sílâng tiong kohua̍h, lí to̍h ē tit tio̍h tsínkiù. Inūi lâng nā sim sìn to̍h ē tit tio̍h tshinggī, koh nā ēng tshùi kongkhai piáubêng, to̍h ē tit tio̍h tsínkiù. Kingtián ū ánne kóng, "Sìn I ê lâng lóng bē tú tio̍h sitbōng." Iûthài lâng kah gōapang lâng lóng bô tshapia̍t, inūi in ū kâng tsi̍tê Tsú, to̍h sī bānbîn ê SiōngTsú, I ē tōatōa sù hok hō͘ só͘ū kiûkiò I ê lâng. Inūi kingtián ū kìtsài, só͘ū kiûkiò Tsú ê miâ ê lâng, lóng ē tit tio̍h tsínkiù."（Lômásu 10：9~13）.

Martin Luthur kóng, "Sìn hō͘ lâng tshinggī, inūi i lia̍h tio̍h Kitok."（ kìⁿ Al-Duiz gôantù ‧Toān Kî kah Sun Siānlêng ha̍pe̍k, "Martin Luthur Sînha̍k"〈 Tâipak, Tionghôa Sìngī Sînha̍k tshutpánsiā, 1999, ia̍h 320〉）koh kóng, "Tsíū Kitok tsiah sī lán tshîiú ê îit ū kèta̍t ê tsâihù, sī lán hông tshingtsò Kitoktô ê îit líiû. Bô siūⁿ beh jīnbat jīmhô ê Tsú ── kîtha ê á sī sînsèng."（kah téngbīn kâng su ia̍h 311 koh kóng, "Lâng tī Kitok ígōa tshōe bētio̍h SiōngTsú, i to̍h sī bēnglēng sing kàu tsiah ê thiⁿ ê téngbīn á sī lo̍hkhì kàu tēga̍k ni̍h, á sī thiⁿpiⁿ tēke̍k mā tshōe bētio̍h."（kìⁿ Kerr piantēng‧Ông Kènghian e̍k, "Lùthuh Sînha̍k Lūipian"〈Tâipak, Tōsiaⁿ Tshutpánsiā, 2000〉 ia̍h 55）.

Calvin kóng, "Góa beh suanpò͘, tûhui lâng tshîiú Kitok（tse sī SiōngTsú só͘ sù bô huattō͘ ēng giângí lâi piáuta̍t ê hokhūn），nā bô, bô lâng ētàng pī tshinggī."（kìⁿ Calvin gôantù‧Calvin Kitokkàu iàugī huane̍k siótso͘ e̍k, "Kitokkàu Iàugī"〈Tâipak, Calvin tshutpánsiā, 2007〉ia̍h 610）koh kóng, "Lâng ê só͘í ētàng tshinggī sī inūi sìnsim tsiapsiū ê sī Kitok."（kah téngbīn kâng su ia̍h 607）.

──2010, 05, 22 tah tī "Kitokkàu Thongsìn"