《宋澤萊新著《天路拾穗》TOJ/台灣字版》

 | | | 轉寄

Tsútê 7：Khòaⁿ! Si̍pjīkè téng ê hionghoān

作者 Sòng Te̍klâi 2026.02.15

Tē it pō͘ Tshinggī Titkiù
Tsútê 7：Khòaⁿ! Si̍pjīkè téng ê hionghoān

Kin'áji̍t, lán kóng tio̍h "in sìn tshing gī", iā to̍h sī kóng tio̍h lán khò tio̍h tansûn ê "sìn Iésu", m̄bián kasiōng kîtha jīmhô tōngtsok to̍h ētànḡ tsìn thiantông, tsin tsē lâng sí to m̄ sìn. In piàⁿmiā kóng ittēng tio̍h khò bānpuaⁿ ê tsia̍htsai, khó͘ kiâⁿ, siusin, hó phíntik, tha̍k king, kèngpài, hóikái, pī sià tsōe, kòkái, tsò siānkang, tiâupài sèngtē, bé sio̍ktsōikǹg, siūsé, tsiâⁿsèng, kiâⁿ sînjiah, kiat Sènglêng ê kóetsí, ū Sènglêng ê insù, sīmtsì kóng sí liáuāu ittēng tio̍h kàu liānga̍k kā tsōe liāntsēng, tsiah ētàng tsiūⁿ thiantông. Tsóng kóng tsi̍t kù, tsióngtsióng hoânsó ê, tāngtàⁿ ê, ûihoán jînsèng ê, sīmtsì khióngpò͘ ê iaukiû lóng tshuthiān à, tsò tsi̍t pái kā thiantông thui hiòng ikbān kongliân ígōa; kahná sī kóng kā tsìn thiantông kóng kah siuⁿ iông’ī to̍h ē tiktsōe SiōngTsú, kah súnhúi Iésu kângkhoán. Pitsu tsaiiáⁿ hit kóa bô ha̍plí ê iaukiû, lóng sī tshinggī liáuāu, ūi tio̍h kiankò͘ lán koh khah khaksìn tshinggī, titkiù ê hùsio̍k sūkang, púnsin m̄ sī tshinggī, titkiù ê khíin; nāsī kā in kokí tsò tshinggī, titkiù ê siōng tōa pitiàu tiâukiāⁿ, ánne to̍h uaikhiok kàugī ê honghiòng, siōng bóe hō͘ sìntô͘ tsia̍h tsīn khó͘tshó͘, khiok bô huattō͘ tit tio̍h tsiongke̍k ê pêngan, si̍ttsāi sī tsin hêngge̍k ê tāitsì. Tsiahê lâng putbêng tōlí jîí biánkóng, khiok mā bô iôngín nńgtsiáⁿ ê lán ū hiòng thiantông ti̍t tsáu ê ióngkhì, sī tsin bô ingkai ū ê hêngûi! M̄koh, si̍pjīkè téng ê hitê hionghoān ê lē ē hō͘ tsiahê lâng ê khiónghat bētàng sêngkong, tsit ūi hionghoān siansiⁿ koânkoân kòa tī "To̍klô͘ kong" ê si̍pjīkè téng, khiā koânkoân tú thiantông, tsò tsi̍t pái húntshùi hit kóa khiónghat tsiá ê iâugiân.

Tī Lūka hokim tē 23 tsiuⁿ 32－43 tsat ni̍h, kóng tio̍h Iésu pī tèng tī si̍pjīkè ê hit sî, tsi̍tê tôngsî mā pī tèng khílí si̍pjīkè jîtshiáⁿ khiāli̍p tī Iésu piⁿ'á ê hionghoān, inūi i khòtio̍h púnsin ê liôngsim, hiòng piⁿ'á ê lēnggōa tsi̍tê hionghoān bêngkóng Iésu bô tsòkòe jīmhô tsi̍t kiāⁿ bô hó ê tāitsì, bô ingkai siū si̍pjīkè ê síhêng. Tôngsî, siōng tiōngiàu ê, i tùi Iésu kóng, tán kàu Iésu tsò ông ê sî, m̄thang bēkìtit i. Iésu thiaⁿ tio̍h, to̍h kā i kóng, kin'áji̍t I beh tshōa i kàu lo̍khn̂g tsòhóe tòa tī hia.

Tsit hāng tāitsì tsintsiàⁿ sī pua̍h phòa só͘ū tsongkàu ka（paukuat Kitokkàu kah hui Kitokkàu）ê ba̍kkiàⁿ, hitê hionghoān kantaⁿ pîn tsi̍t kù ōe, to̍h hō͘ Iésu tshōa óng lo̍khn̂g. Tiongkan bô koh kasiōng jīmhô ê tōngtsok, mā bô koh kasiōng jīmhô gia̍hgōa ê iaukiû, sīmtsì pí lim tsi̍t tshùi tê, tsia̍h tsi̍t tshùi pn̄g khah séng la̍t, i to̍h pe̍hpe̍h tsìnji̍p éngsing ê lo̍khn̂g, thianhā kám ū pí tsitê koh khah sio̍k koh iông’ī ê tāitsì?

Tsia lāité ê ògī tàuté sī siáⁿmi̍h?
Tsitmá lán lâi tshì khòaⁿ māi ka káisueh tsi̍tē.
Lán ēng hiāntāi Tiongbûn e̍kpún（tsù 1）kohtsài lâi hùtsō͘ kîtha e̍kpún, sing lâi khòaⁿ kuiê kò͘sū ê kingkòe, "sèngking" sī ánne kóng ê:

In（tsù: tsí Lômá Tèkok ê tsèng sūping）tôngsî ah lâi nn̄gê siûhoān, tio̍h kah Iésu tsòhóe tshúsí. In kàu tsi̍tê só͘tsāi kiò "To̍klô͘ kong", tī hia kā Iésu tèng tī si̍pjīkè téng, tôngsî koh tèng hit nn̄gê siûhoān, tsi̍tê tī I ê tsiàⁿpêng, tsi̍tê tī I ê tòpêng. Iésu kóng, "Lāupē, siàbián in, inūi in m̄tsai kakī só͘ tsò ê sī siáⁿmi̍h."

In thiutshiam, pun Iésu ê saⁿkhò͘. Jînbîn khiā leh kuankhòaⁿ, Iûthài ê léngsiù khiok kā I thítshiò kóng, "I kiù pa̍tlâng! I nāsī SiōngTsú só͘ kéngsoán ê Kitok, hō͘ I kakī kiù kakī lah!"

Ping'á mā kângkhoán kā I thítshiò, in hiòng tsêng, the̍h sngtsiú hō͘ I, kóng, "Lí nāsī Iûthài lâng ê Ông, kakī kiù Lí kakī lah!" Jîtshiáⁿ tī I téngbīn ū pâi'á siá, "tse sī Iûthài lâng ê Ông."

Nn̄gê kah I tâng tèng si̍pjīkè ê siûhoān, ū tsi̍tê khuitshùi bújio̍k I kóng, "Lí kám m̄ sī Kitok? Kakī kiù lí kakī, mā kiù goán lah?"

Lēnggōa tsi̍tê khiok tsikpī hitê siûhoān kóng, "Lán kângkhoán siūhêng, lí kám bē kiaⁿ SiōngTsú? Lán siūhêng sī ha̍p kaijiân; lán só͘ siū ê, kám m̄ sī túhó sī lán kaitit ê pòèng? M̄koh I pēng bô tsòkòe tsi̍t kiāⁿ bô hó ê tāitsì."

I tsiū ánne tùi Iésu kóng, "Iésu ah, lí tsò ông lîmkàu ê sî, kiû lí ēkìtit góa!"

Iésu kā i kóng, "Góa kā lí kóng, kin'áji̍t lí beh kah Góa tsòhóe tī lo̍khn̂g à."

Téngbīn só͘ kóng tsitê siûhoān titkiù ê kò͘sū, m̄ sī sì pún hokimsu lóng ū ê, kantaⁿ “Lūka hokim” tsiah ánne kìtsài. Suijiân sī ánne, m̄koh tī thoânthóng Autsiu ê bînkan khólêng huisiông ūmiâ. I bānbān'á iánpiàn tsiâⁿtsò tsin tsē thoânsuat, tsitê siûhoān āu lâi pī kóng tsò ū kúināê miâ, ū kiòtsò “Dismas” ê, mā ū kiòtsò “Demas”ê, á sī kiòtsò “Dumatsus’ ê. Ū tsi̍tê thoânsuat kā i phô͘tháⁿ tsiâⁿtsò Iûthài ê Lôpinhàn, tsuanbûn kiap pù tsē pîn. Siōng tōngjîn ê tsi̍t hongbīn, sī kóng tī Iôséhuh kah Mâlíah phō eⁿ’á Iésu tô kàu Aigi̍p ê sî, tô͘tiong tú tio̍h tōhúi tsi̍pthoân. Tongsî, kûntō siúléng ê kiáⁿ to̍h sī tsit ūi siûhoān. Inūi tsitê siàuliân ê siúléng kiáⁿjî khòaⁿ tio̍h khóài ê eⁿ’á, kèngjiân putjímsim hētshiú, jîtshiáⁿ kā I sikhòng, kóng, "Ah, gín'á ê tiongkan siōng siū sù hok ê, nāsī ū tsi̍t kang beh si liânbín hō͘ góa, ánne to̍h kìliām góa lah, jîtshiáⁿ bēkìtit tsitê sîkhik." Āu lâi, in kójiân tī "To̍klô͘ kong" siotú, Iésu siōng bóe tsiah kiù i kàu lo̍khn̂g（tsù 2）. Tsitê iánpiàn lâi ê thoânsuat tongjiân sī tshài pó͘ ùn tāuiû, jîtshiáⁿ būbū bô bêng goânpún “Lūka hokim” amkhàm ê tsintsiàⁿ tōlí, kîsi̍t sī tsin bô pitiàu ê. M̄koh, ētàng khòaⁿ tshut, thoânthóng ílâi, pēng bô ū gōa tsē lâng tsintsiàⁿ liáukái “Lūka hokim” só͘ kìtsài ê tsitê kò͘sū ê tsin ì.

Tī tsit tōaⁿ kìtsài ni̍h, tāising lán tio̍h tshòng hō͘ i tshingtshó tsit ūi siûhoān ê tsintsiàⁿ tsōehêng. Tī hiāntāi Tiongbûn e̍kpún ni̍h, kā i hâmhâm-hô͘hô͘ tshingtsò "siûhoān", tse sī píkàu khah khósioh ê; kîtha ê "sèngking" pánpún mā ū huane̍k tsò "hoānlâng" á sī "hionghoān"（tsù 3）. Góa jīnûi "hionghoān" píkàu khah ētàng tsīn’ì, inūi tsit nn̄gê siûhoān m̄ sī phó͘thong ê siûhoān á sī hoānlâng, kìjiân sī hông phòaⁿtsò si̍pjīkè téng ê síhênghoān, ittēng sī ū tāngtsōe tsāi sin, kiámtshái sī tshiúⁿkiap, satjîn, sīmtsì sī poānkok. Tsóng kóng tsi̍t kù, tsōe sī tāng ê, m̄ sī khin ê. Lán to̍h kóng sī "hionghoān" lah, jîtshiáⁿ sī kiâⁿ hiòng pī tshúsí tsit tiâu lō͘ ê hionghoān.

Koh lâi, sûntshùi í tsitê hionghoān tùi Iésu ê kuankám, “Lūka hokim” tsitê kìtsài thang huntsò nn̄gê kaitōaⁿ lâi khòaⁿ! Tē it kaitōaⁿ sī tsitê siûhoān jīnûi kakī sī tsōe ū èngtit, á Iésu sī bô tsōe ê lâng. Tējī kaitōaⁿ sī i jīnûi Iésu tsionglâi ittēng ē tsiâⁿtsò bó͘ tsi̍tê koktō͘ ê ông, khúnkiû I ēkìtit i.

Tī tē it kaitōaⁿ ni̍h, siōng tōa ê ìgī ingkai sī teh tsítshut tsitê hionghoān iáu ū liôngsim.

Tī Kitokkàu ê kàugī ni̍h, sī jīnûi lán lâng sianthian ū tsi̍t tsióng tsūjiân ê liôngsim, goān’ì sîsî kiâⁿ tsèngti̍t ê lō͘（tsù 4）, suijiân kiámtshái tī Atám pōelî SiōngTsú liáuāu, tsitê liôngsim íking piàn kah huisiông nńgtsiáⁿ, m̄koh kipún siōng iáu sī tshun lo̍hlâi tsi̍tkóa liôngsim, tìsú lán iáu tsaiiáⁿ siáⁿmi̍h sī tio̍h, siáⁿmi̍h sī m̄tio̍h. M̄tsiah jînkan tsiah ē kiànli̍p kok tsióng huatlu̍t, póiú siāhōe tsènggī（tsù 5）. Tsit tsióng tsōnghóng ná tshintshiūⁿ lítì, tī Atám pōelî SiōngTsú liáuāu, jînlūi ê lítì khòaⁿ khí lâi sī nńgtsiáⁿ, m̄koh jînlūi tsiàusiông ētàng óakhò lítì lâi tshòngtsō tsūjiân khoha̍k（tsù 6）. Tsit tsióng nńgtsiáⁿ ê jînlūi liôngsim kah lítì, suibóng bô huattō͘ tsútō lâng lâi tsintsiàⁿ sìnkhò SiōngTsú, m̄koh ētàng hō͘ lâng tī būbū tiong kámkak ū tsi̍t ūi SiōngTsú ê tsûntsāi. Pílūn kóng, lán tsià tio̍h sīhui tsi sim, ētàng khòaⁿ tshut útiū āubīn ittēng ū tsi̍t ūi tsìsiān ê SiōngTsú tsûntsāi; khòaⁿ tio̍h tsūjiân somlô-bānsiōng iútiâu-iúlí ê pâilia̍t, ētàng tshaisióng pōeāu kiámtshái ū tsi̍t ūi SiōngTsú teh tsútsáiⁿ. Intshú, lán thang ǹg SiōngTsú óakīn tsi̍t pō͘, tse sī thianjiân liôngsim kah lítì ê tsokiōng.

Tsitê hionghoān inūi iáu ū tsitê liôngsim, sīmtsì iáu ētàng phòaⁿtoàn tshutlâi kakī ê tsōe ingkai sí, á Iésu bô tsōe. Tse to̍h suatbêng tsitê hionghoān pí lēnggōa tsi̍tê hionghoān, sīmtsì pí tongtiûⁿ ê ping'á, Iûthài siúléng koh khah ū liôngsim, iā to̍h sī kóng i iáu ū liôngsim ê thêngtō͘ ē tshiaukòe itpuaⁿ lâng; mā tìsú i ētàng tsìn tsi̍t pō͘ sìnkhò Iésu.

M̄koh, lán ittēng tio̍h tsaiiáⁿ, tìsú i tshinggī titkiù ê, pēng m̄ sī tsitê liôngsim, inūi tsaiiáⁿ Iésu bô tsōe ê lâng pēng m̄ sī kantaⁿ tsit ūi hionghoān, tio̍hsǹg sī phòaⁿ Iésu síhêng ê Lômá tsóngtok Píla̍hto mā iáu ū liôngsim, mā tsaiiáⁿ Iésu sī bô tsōe ê（tsù 7）, m̄koh Píla̍hto pēng bô tshinggī titkiù.

Tìsú tsit ūi hionghoān tshinggī titkiù ê goânin sī tī tējī kaitōaⁿ; iā to̍h sī úntsông tī "Iésu ah, Lí tsò ông lîmkàu ê sî, kiû Lí ēkìtit góa!" tsit kù ōe ni̍h. Tsit kù ōe, ū tsintsin-tsiàⁿtsiàⁿ ê tshim’ì!

Lán tsùì tio̍h, Iésu tongsî íking pī tèng tī si̍pjīkè téng, sī únsí ê. Ánne, ūi símmi̍h tsitê hionghoān iáu kóng "Lí tsò ông lîmkàu ê sî"（lēnggōa ū huane̍k tsò, Lí ê kok kànglîm ê sî（tsù 8）á sī tng Lí lâi tsò ông ê sî（tsù 9））leh? Tse to̍h sī tsitê hionghoān simlāi íking siongsìn Iésu ittēng ē "sí khì kohua̍h", "kiànli̍p koktō͘", "tsiâⁿtsò tsi̍t kok ê ông". M̄koán sī tó tsi̍tê sîtsūn, tó tsi̍tê só͘tsāi, ēng siáⁿmi̍h honghuat, tsóng kóng tsi̍t kù, Iésu tiāⁿtio̍h "sí khì kohua̍h", "kiànli̍p koktō͘", "tsiâⁿtsò tsi̍t kok ê ông". Inūi tsitê jīnti（jīntông）, i hit tongsî tshinggī titkiù à. Kóng tio̍h "kiû lí ēkìtit góa"（mā ū huane̍k tsò, tshiáⁿ Lí kìliām góa（tsù 10）á sī kiû Lí kìliām góa（tsù 11）ū siáⁿmi̍h ìsù leh? To̍h sī khúnkiû Iésu m̄thang bēkìtit i, tī I ê kok ni̍h hō͘ i tsi̍tê sinhūn, to̍h sī kā i tòngtsò hitê kokka ê jînbîn lah! Tse to̍h sī teh tsí i goān’ì kuiji̍p Iésu ê koktō͘ ni̍h, jīn Iésu tsò Tsú; tse to̍h koh khah tìsú i tshinggī titkiù. Sī ántsóaⁿ leh? Inūi “Lômá su” 10 tsiuⁿ 8~10 tsat kóng, "Lí nā tshùi ni̍h jīn Iésu tsò Tsú, simlāi sìn SiōngTsú kiò I tùi sí ni̍h kohua̍h, to̍h ittēng ē titkiù. Inūi tsòlâng simlāi siongsìn, to̍h ētànḡ tshinggī; tshùi ni̍h sêngjīn, to̍h ētànḡ titkiù." Só͘ū tsitê hionghoān tshinggī, titkiù ê goânin lóngtī tsia. Lí khòaⁿ! Tsitê hionghoān, i oântsoân m̄bián "tsia̍htsai, khó͘hêng, siusin, hó phíntik, tha̍k king, kèngpài, hóikái, pī siàtsōe, kòkái, tsò siānkang, tiâupài sèngtē, bé sio̍ktsōikǹg, siūsé, tsiâⁿsèng, kiâⁿ sînjiah, kiat Sènglêng ê kóetsí, ū Sènglêng ê insù, sīmtsì khì kàu liānga̍k kā tsōe liāntsēng", i kantaⁿ pîn "sìn Iésu sí khì kohua̍h", "jīn Iésu tsò i ê Tsú", i to̍h tshinggī tsìn thiantông! Tse sī gōani̍h'á atsálih koh iông’ī ê tāitsì!

Kin'áji̍t iûgoân ū tsin tsē lâng bô huattō͘ siongsìn "in sìn tshing gī" ê kántan tōlí, sī tsin kîkoài ê tāitsì. Tsísī inūi tōlí tī gántsiân, i m̄ sìn; tiantò kiâⁿ hiòng hn̄ghn̄g, tsū tshōe khó͘ tsia̍h. Inūi kakī tsia̍h ê khó͘ bô kàu, iáu khiónghat pa̍tlâng mā tsòhóe lâi siūkhó͘, tse lóng sī bē bêngpe̍k tōlí ê lâng. Ū koh khah giâmtiōng ê, ū kóa bo̍khōe ê lâng, tshut tī suio̍k, tī "in sìn tshing gī" ê tōlí ígōa, ēng kîtha lílūn thiaukò͘’ì khiphiàn sìntô͘, khúnpa̍k sìntô͘, uihia̍p sìntô͘, koh khah sī hō͘ lâng thóià koh thang oànthàn!

Pī tèng tī si̍pjīkè téng ê tsitê hionghoān, éngoán khiā tī "To̍klô͘ kong" téngbīn, thongta̍t thiantông, ētàng hō͘ "in sìn tshing gī" ígōa lēnggōa tshōe tsi̍t tōatui líiû ê lâng bô ōe thang ìn! Inūi, sūsi̍t siōng, jînsing tsióngtsióng ê tāitsì, koh khah ántsóaⁿ to bô pí tsìn thiantông koh khah iông’ī!

Tsù 1：Khòaⁿ Liânha̍p Sèngking Konghōe pánkoàn só͘ e̍k "Hiāntāi Tiongbûn e̍kpún sèngking "（Hiongkáng Sèngking Konghōe pánkoàn tāilí, 1981 saⁿ pán ）.

Tsù 2：Ísiōng bînkan thoânsuat khòaⁿ Pakhiklé gôantù, Lō͘ Tiongtsio̍h e̍k "Lūka hokim tsùsik"（Hiongkáng Kiúliông, Kitokkàu Bûngē tshutpánsiā, 2000 nî 5 pán） ia̍h 339－340.

Tsù 3：Khòaⁿ "Sin Koktsè pán géng tho̍kpún sèngking "（Bíkok, Kingsin Thoântōhōe, 1996） ia̍h 19~79; "hionghoān" kìⁿ Suko Sèngking ha̍khōe piane̍k " sèngking "（Tâipak, Suko Sèngking ha̍khōe tshutpánsiā, 2003） ia̍h 16~34.

Tsù 4：Kìⁿ “Hibúlâi su” 13 tsiuⁿ 18 tsat.

Tsù 5：Kìⁿ “Lômá su” 2 tsiuⁿ 14~16 tsat.

Tsù 6：Martin Luthur jīnûi lâng tī tūilo̍h iáu bô sitkhì lísèng lêngle̍k, SiōngTsú mā bô tua̍tkhì lísèng ê thóngtī tēūi, lâng tshingtshó tsaiiáⁿ kakī ū lísèng, ētàng tsò tōa sūgia̍p; m̄koh tūilo̍h íāu ê lâng ê lísèng sī sio̍k tī jio̍kthé ê, inūi thamio̍k to̍h ē uaikhiok SiōngTsú hō͘ i ê khòaⁿkò͘ sèkài ê bo̍ktik, kantaⁿ kò͘ boántsiok kakī, êngkng kakī, hutlio̍k SiōngTsú ê tō. Tshiáⁿ tshamkiàn Al-Duiz gôantù ‧ Toān Kî kah Sun Siānlêng ha̍pe̍k "Martin Luthur sînha̍k"（Tâipak, Tionghôa Sìngī Sînha̍k tshutpánsiā, 1999） ia̍h 98~99.

Tsù 7：Kìⁿ “Lūka hokim” 23 tsiuⁿ 4 tsat.

Tsù 8：Kìⁿ "Sin Koktsè pán géngtho̍kpún sèngking "（Bíkok, Kingsin Thoântōhōe, 1996）ia̍h 1979.

Tsù 9：Kìⁿ Suko Sèngking ha̍khōe piane̍k, "Sèngking"（Tâipak, Suko Sèngking Ha̍khōe tshutpánsiā, 2003）ia̍h 16~34.

Tsù 10：Kìⁿ "Sin Koktsè pán géngtho̍kpún sèngking "（Bíkok, Kingsin Thoântōhōe, 1996）ia̍h 1979.

Tsù 11：Kìⁿ Suko Sèngking ha̍khōe piane̍k, "Sèngking "（Tâipak, Suko Sèngking Ha̍khōe tshutpánsiā, 2003）ia̍h 16~34.

── 2010, 06, 06 tah tī "Kitokkàu Thongsìn"