《宋澤萊新著《天路拾穗》TOJ/台灣字版》

 | | | 轉寄

Tsūsū

作者 Sòng Te̍klâi 2025.11.29

0. "Kitokkàu thongsìn “blog kánkài

"Thiⁿlō͘ Khioh Sūi”tsit pún tsheh thang kóng sībānglō͘ "Kitokkàu thongsìn”blog ê tsi̍t pái tiōngiàu tiánsī.
Tsūtsiông tsa̍psaⁿ nî tsêng（2010 nî）góa to̍h kah Tâioân bûnha̍kka Ô͘ Tiôngsiông tībānglō͘ téng khaipān "Kitokkàu thongsìn”blog, bo̍ktik sī beh thêkiong tsi̍tê hn̂gtē thang hō͘ bô hun kàuphài ê Kitoktô lâi susiá in ê lêngsiu kinggiām, pítshú thang hō͘siong ha̍ksi̍p.
Tāikhài sī inūi bōe khaipān tsìntsêng, góa íking tī sîn só͘ hō͘ in ê ībāng tiong tsaiiáⁿ ē ū tsitê blog ê tànsing, só͘í tsa̍psaⁿ nî lâi, goán ê blog tsìnhêng kah huisiông sūnlī, suibóng lāibīn bē tsió ū lāi-kiàmkiàm ê phuephòaⁿsèng bûntsiuⁿ tshuthiān, m̄koh tsiônglâi bô huatkiàn ū lâng tùi blog ū hūbīn phuephêng, sīmtsì jīmhô jiá sūtuan ê hôeèng lóng bô tshuthiān kòe, ēsái kóng sī ithoân-hongsūn. Púnlâi kaji̍p thólūn ê sêngoân kantaⁿ ū nn̄g, saⁿtsa̍p ūi, āu lâi kohtsài tsingka kàu pah gōa ūi, tshaputto íking lâi kàu tsi̍t king tionghêng kàuhōe ê kàutô͘ jînsò͘, bētàng sǹg sī tsi̍tê sióhêng ê blog à. Goán ê sêngoân sīmtsì paukuat Sìngīhōe ê Tân Jîntsong bo̍ksu, Tiúⁿlóhōe ê Khng Lâitshiong bo̍ksu, Ông Tsingbûn bo̍ksu íki̍p Êngkng Kàuhōe ê Lōa Singtì bo̍ksu.
Tôngsî goán blog ê bó͘ tsi̍tkóa bûntsiuⁿ ê tiámua̍t lu̍t siōng koân iā bat ta̍tkàu tsi̍t bān peh tshing ê ê sò͘bo̍k. Kóng tio̍h blog tsit tsióng bāngia̍h, i ê bûntsiuⁿ kah bīntsheh bô siokâng, thongsiông lóng sī ēng bûnjī ūi tsú, phianhok koh khah tn̂g, sūsu̍t koh khah tsē, goān'ì ua̍ttho̍k blog bûntsiuⁿ ê lâng lóng ū i ê te̍kpia̍t ê sò͘ióng kah bo̍ktik. Só͘í tsi̍t bān peh tshing ê tiámua̍t lu̍t bētàng sǹg tsió, tse mā sī tsihtsài tio̍h goán blog ētàng itti̍t tsûntsāi ê siōng tōa goânin, i kiatkio̍k iáu sī tsin ū énghióng la̍t.
Inūi goán tsi̍t khaisí to̍h ū piáubêng, tsitê blog sī tsi̍tê lêngsiu ê hn̂gtē, só͘í sêngoân á sī tho̍ktsiá lóng tsaiiáⁿ tse sī tsi̍tê kongkhai tâm Kitokkàu subi̍t kinggiām ê só͘tsāi, sī teh kángkiû si̍ttsè lêngsiu. Só͘í tī blog lāibīn só͘ huatpiáu ê bûntsiuⁿ to̍h tsin tsió sī "í king kái gī”ê bûntsiuⁿ, hit kóa tsiàupún-suankho, tsi̍t sut'á to bô si̍ttsè kòjîn tsongkàu kinggiām ê piáubīn bûntsiuⁿ, to̍h tsin tsió tshuthiān tī goán ê blog ni̍h, hō͘ goán phiahkhui itpuaⁿ kháuhō thoânkàu ê thongsio̍k sèng, tōatōa kiámtsió blog ê bûnjī hūtam. Kìjiân sī ánne, tah tī blog ê bûntsiuⁿ ū tōaliōng lóng sī susiá SiōngTsú ê kîtsik kîsū ê bûntsiuⁿ, inūi ti̍ttsiap tsiaptshiok SiōngTsú ê kinggiām púnsin to̍h sī sînjiah kîsū!
Góa mā tī 2010 nî khaisí tī “Kitokkàu thongsìn”blog siá bûntsiuⁿ, kàu tsa̍psaⁿ nî liáuāu ê kin'áji̍t, tsóngkiōng siá 220 phiⁿ tsóiū, sǹg sī tsin pângtōa ê tsi̍tê sò͘liōng à. Tsitmá góa soánlo̍k lāibīn ê 96 phiⁿ bûntsiuⁿ, kā i tsò ū tia̍tsū ê piantsi̍p, tsiū ánne kò͘sêng tsit pún "Thiⁿlō͘ Khioh Sūi”ê tsheh à.

1. Susiá "tshinggī titkiù"
Tú tī blog huatpiáu bûntsiuⁿ ê sî, góa to̍h sing mn̄g kakī kóng, tàuté beh siá siáⁿmi̍h? Hit sî, góa íking m̄ sī tùi Kitokkàu oântsoân bô jīnbat ê lâng; tshehtoh'á téng íking lúitsik ū kúiê pánpún ê "sèngking", mā khòaⁿkòe Martin Luthur ê〈Lômásu〉sikking tsheh kah Calvin ê ”Kitokkàu Iàugī", mā bé kúi thò hēthóng sînha̍k ê tsheh phahpiàⁿ ua̍ttho̍k kòe, āu lâi iáu tshuntn̂g kàu ua̍ttho̍k kó͘tsá sîtāi kàuhū ê susióng sutsik, iáu ū tsin tsē Kitokkàu bêngjîn ê lūntù. Kású kóng beh siá tsi̍tkóa í king kái gī ê bûntsiuⁿ, tùi góa lâi kóng pēng bô khùnlân. M̄koh thâutsêng góa íking kóngkòe, goán pān blog ê goân’ì pēng m̄ sī ánne, sī beh susiá kòjîn lêngsiu ê tsinsi̍t thégiām, iā to̍h sī lâitsū SiōngTsú ê ti̍ttsiap thégiām. Só͘í kakī tùi í king kái gī ê susiá pēng bô kámkak hèngtshù, sīmtsì tùi Martin Luthur, Calvin ê lūntù, sīmtsì jīmhô bêngjîn íking ū ê lūnsu̍t siōng hó lóng khǹg ji̍pkhì kuathô͘, tsûn khí lâi bô beh lūnsu̍t. Góa ittēng tio̍h hiòng hiānsiōngha̍k ê ha̍ktsiá ha̍ksi̍p, susiá kakī lâitsū SiōngTsú ê ti̍ttsiap só͘ kám kah só͘ kìⁿ.
Góa sī ū tsi̍tkóa ti̍ttsiap tsiaptshiok SiōngTsú ê kinggiām ê lâng tsi it. Tsá tī 1990 nî（38 hòe）tsóiū, inūi ū lâng mn̄g kóng, "Lí sìn á sī m̄ sìn Iésu síkhì kohua̍h?”Tī tu̍tjiân bô thêhông tsi hā íki̍p khoàisok ê sukhó tiong, góa hôetap i kóng, "Góa …ētàng… siongsìn.”Kiatkó to̍h tshintshiūⁿ khòaⁿ tiāniáⁿ kângkhoán, ti̍ttsiap khòaⁿ tio̍h Iésu tùi ba̍ktsiu tsêng kiâⁿ kòe, hō͘ góa tōa kiaⁿ tsi̍t tiô, tsiū ánne bêngpe̍k Iésu iûgoân tsûntsāi tī tsitê útiū ê tiongkan, jîtshiáⁿ I mā ū hôetap kóng I ê kohua̍h sī bô thang hoâigî ê sūsi̍t, hō͘ góa tùi Iésu ê jīnti tsiâⁿtsò tsi̍t tsióng kūthé ìnsiōng, pēng m̄ sī itpuaⁿ lâng thiusiōng ê bô kūthé ê hoànsióng, góa tsiū ánne kiankò͘ liáu sìngióng ê kinki. Bô gōa kú íāu iáu tī ībāng tiong khòaⁿ tio̍h Iésu nn̄g pái, lóng kah i pēⁿ iúkuan, koh khah hō͘ góa tùi Iésu ū ti̍ttsiap ê théhōe. Só͘í kakī to̍h siūⁿ beh huanthâu khì siá kóa ántsóaⁿ "káitsong sìn Iésu”ê honghuat tsit hāng tāitsì; inūi i tsin tiōngiàu, sī sìngióng ê khaituan. M̄koh, góa pēng m̄ sī ētàng oântsoân tsaiiáⁿ tsin tsē lâng sī ántsóaⁿ káitsong sìn Iésu; tī káitsong sìn Iésu ê honghuat gō͘hue-tsa̍psik ê kin'áji̍t, múi lâng lóng ū i to̍kiú te̍ksû ê tsi̍t thò, nā beh kóngkhuah lâi tshiautshōe tsiahê honghuat, khólêng kúi tsa̍p phiⁿ to tâm bē oân. Só͘í kantaⁿ ētàng siá kakī siōng se̍ksāi ê káitsong sìn Iésu ê honghuat, iā to̍h sī "sìn Iésu síkhì kohua̍h”ê tsitê kinggiām kah honghuat, lâi hō͘ tho̍ktsiá tshamkhó. Kású ū lâng ētàng tsiàu tsitê pānhuat tsiphêng, ánne iā ētàng siu tio̍h góa kah tsin tsē pêngiú kângkhoán ê hāukó. Tse to̍h sī góa ê lêng miā sêngtióng ê tē it tōaⁿ kinggiām, mā sī "Thiⁿlō͘ Khioh Sūi”tsit pún tsheh thâutsi̍t pō͘ "tshinggī titkiù”ê kúi phiⁿ bûntsiuⁿ.

2. Susiá Sènglêng koànak
Tûliáu "tshinggī titkiù”ígōa, iáu ū siáⁿmi̍h ētàng siá leh? He to̍h sī Sènglêng lâilîm ê ti̍ttsiap kinggiām. Sènglêng lâilîm ê hiānsiōng pí góa káitsong sìn Iésu khah bān tsi̍tkóa, m̄koh kantaⁿ ū bān tshit kang tsóiū. Iā to̍h sī tng góa sìn Iésu tshit kang liáuāu, Sènglêng hutjiân ná tshintshiūⁿ tsi̍t tsō tōasuaⁿ, kànglîm tī sintsiūⁿ liáuāu, kīlî singkhu kantaⁿ ū tsa̍p konghun tsóiū, tahtah saⁿ kang saⁿ mê, āu lâi góa hiòng I kîtó, I tsiah līkhui, tsiū ánne to̍h khaisí ū pînhoân ê ībāng. Sènglêng ê lâilîm tûliáu ētàng hō͘ góa kámkak tio̍h ígōa, āu lâi I mā tī īsiōng tiong hiánsī I tshintshiūⁿ hûntshái itpuaⁿ ê tsûntsāi, hō͘ góa tùi I ê ìnsiōng khaisí kūthé khí lâi. Tsin tsē hutjiân lâilîm ê ībāng, bo̍ktik tōatosò͘ lóng sī ūi góa kiâⁿ sélé, the̍h óng thiankài, phahkhui imkan, siutsèng tshògō͘ hêngûi, tsísī kingbûn, piāntsèng Sîntō, kòti thajîn gûiki, tiám tuh bīlâi, hiánlō͘ SiōngTsú ê púntsit ……thang kóng ū pahpah tsióng, tsiahê lóng sī hiānsêng ê, ētàng sûisî susiá. Lēnggōa, góa āu lâi mā inūi liām "haléluiah”o̍h ēhiáu kóng honggiân（lênggí）íki̍p tī Sènglêng ê koànak tsi hā tōa kóng honggiân, ētàng tshimkhik liáukái kóng honggiân ê òpì; liáuāu, iā ētàng kàutō pa̍tlâng kóng honggiân; jîtshiáⁿ ētàng ínkhí tōa sìnsim kah i pēⁿ ê téngténg insù. Hoānnā tsiahê, lóng sī siōng se̍ksāi ê kinggiām, m̄bián tshamkhó thajîn ê kinggiām to̍h ētàng ti̍ttsiap siátshut tsin tsē bûntsiuⁿ. Só͘í tī susiá káitsong sìn Iésu ê kinggiām tiong, mā to̍h kautsa̍p lâi siá Sènglêng kànglîm ê tsióngtsióng sînjiah kinggiām. Tse to̍h sī góa ê lêngmiā sêngtióng ê tējī tōaⁿ kinggiām, mā sī “Thiⁿlō͘ Khioh Sūi”tsit pún tsheh tējī pō͘ "Sènglêng koànak”ni̍h ê kúi phiⁿ bûntsiuⁿ.

3. Susiá Sènglêng lāitsū
Inūi kakī m̄ sī tsi̍tê tsongkàu thiantsâi, tùi sio̍klêng kinggiām ê lénggō͘ pēng bô sǹg tsin bíntsia̍t; tôngsî ētàng niásiū tio̍h ê Sènglêng mā sī iúhān. Só͘í tsūtsiông káitsong sìn Iésu liáuāu, tahtah ū 23 nî ê sîkan, góa tùi SiōngTsú ê ti̍ttsiap thégiām tāikhài to̍h tī "tshinggī titkiù”kah "Sènglêng koànak”ê hoānûi lāibīn teh tńgse̍h, pēng bô koh khah tōa ê tsìnpō͘, sīmtsì ūsî tsūn iáu ū thèpō͘ ê hiānsiōng, só͘í khaipān blog liáuāu ê tsêng saⁿ nî, tshaputto mā kantaⁿ ētàng siá tsit nn̄g tsióng thégiām.
M̄koh, lâi kàu 2013 nî（61 hòe）, iā to̍h sī blog khaipān ê tē saⁿ nî, hutjiân Sènglêng lāitsū kàu góa ê hingpak ittài lâi ā. Tsìntsêng, Sènglêng mā m̄ sī kóng bô, ū tangsî'á lâi lāitsū kòe, m̄koh sîkan lóng tsin té, sûisî to̍h līkhui. M̄koh 2013 nî tsit pái tsin bô kângkhoán, I lāitsū liáuāu to̍h m̄ bat līkhui, iā to̍h sī kóng ji̍ttsí tsi̍t kang tsi̍t kang kòe khì, sīmtsì kingkòe liáu gō͘ nî, tsa̍p nî á sī koh khah kú, m̄koh bôlūn jīmhô sîkhik, lóng ētàng kámti tio̍h I to̍h sī tòa tī góa ê hingpak ê bó͘ tsi̍tê tiám ê ūitì téngbīn, tsi̍t sut'á to bô līkhui tāmpo̍h’á kú ê hiānsiōng, tsit tiám hō͘ lâng kámkak tsin kiaⁿkî, góa tiāⁿtiāⁿ kóng tse to̍h sī Sènglêng "éng” tòa.
Tú khaisí, sûisî kámkak ngēsim hō͘ I nńghòa à, iā to̍h sī "Itsikel su”36 tsiuⁿ 26 tsat só͘ kóng ê tsio̍h sim piànsêng bah sim ê hit tsióng tsōnghóng, sim ētàng jiûnńg khiampi lo̍h lâi, ētàng tsiapla̍p tsìntsêng bô huattō͘ tsiapla̍p ê tsióngtsióng sūhāng, tùi thajîn koh khah ētàng siatsin-tshùtē, tùi kakī ê khuattiám koh khah ētàng tsiapsiū. Tī thâu khísing ê tsi̍t nî lāi, sinsim tiāⁿtiāⁿ ū pêngan kah hílo̍k, jîtshiáⁿ tsaiiáⁿ Sènglêng khaisí kā Sènglêng ê kóetsí ê tsióngtsióng goânsò͘ sù hō͘ góa à, Sènglêng tng teh káipiàn góa ê lōetsāi. Tse sī ítsêng m̄bat ū ê kámsiū, ūi tio̍h tse góa huisiông kámsiā Sènglêng. M̄koh iok tsi̍t nî liáuāu, Sènglêng hiánsī I bôpí sèngkiat ê púnsèng, hō͘ lâng liáukái tsōe ê tāikhài lōeiông, mā tikak tio̍h kakī lōetsāi ê lâsâm, suiàu jīntsōe hóikái. Sènglêng mā khaisí tsi̍t tiâu tsi̍t tiâu hiánlō͘ góa ê tsōehêng, sīmtsì pōlō͘ siōng bē khamtit koh éngoán bē kakī tsaiiáⁿ ê tōa tsōe, ài góa jīntsōe hóikái. Tsit tsióng tsōnghóng, tsin sêng bua̍tji̍t ê símphòaⁿ, tsi̍t lîsi’á ê tsōe lóng ohtit tôsiám huatbāng, lóng pī pōlō͘.
Itpuaⁿ lâi kóng, hoānnā ìsik tio̍h ê tsōe lóng ētàng khoàisok káitsèng, m̄koh tng lâi kàu bihkhǹg ê tōa tsōe ê sî, lânbián ē sánsing tékhòng, tsit sî Sènglêng to̍h ē phahkhui khióngpò͘ ê imkan tōamn̂g, kā góa tshōa kàu imkan, khì khòaⁿ hit kóa tshámhóng, giâmlē kéngkò tio̍h ài jīntsōe káitsèng, nā bô, lânbián tūilo̍h kàu bô huattō͘ sêngsiū ê bó͘ tsi̍tê khióngpò͘ ê imkan kaklo̍h. Ánne, jīntsōe hóikái kahná bô pānhuat thêngtsí, inūi tûliáu kū ji̍t ê tsōe ígōa, iáu ū kin'áji̍t kah bīlâi ê tsōe puttoān ē sánsing, ētàng hō͘ lâng kámkak bānpuaⁿ bûnāi, m̄tsai jīntsōe hóikái ê ji̍ttsí kiùkèng beh thua kàu siáⁿmi̍h sîtsūn tsiah thêngtsí. Bānbān'á, góa ētàng kuantshat tio̍h só͘ū ê tsōe ê kingoân to̍h sī tsāi tī lán ê lōetsāi ū tsi̍tê "góa"（Kitokkàu kā i tshingtsò lāu góa á sī kū lâng）ê būntê téngbīn. Kóng mā kîkoài, tsíiàu iáu ū tsi̍t lîsi’á ê "lāu góa”pī tshâkak tio̍h, só͘ū ê tsōe to̍h tsin iông’ī sánsing, éngoán bē tsiongtsí. To̍h tshintshiūⁿ kóng "îmloān, lâsâm, siâok, pài ngó͘siōng, kiâⁿ siâsu̍t, siûhūn, uanke, kīhūn, kiksim, huntsing, tshiongtu̍t, hunlia̍t, tsi̍ttò͘, hiongsat, tsiútsùi kah tîmlûn ê iànse̍k”tsiahê tsōehêng, lóng lī bē khui kakī sing ū tsi̍t tsióng ìài kah hò͘ⁿio̍k ê lāu góa, tsiah ínkhí tsiahê siâok hêngûi. Lāu góa bêngbêng to̍h sī bē tíntāng ê tsi̍t tsâng tshiū'á, khui móa tsōe ê huelúi. Tûhui tsit tsâng tshiū'á lian khì, huelúi tsiah bô koh khui. Tsitmá, tī Sènglêng ê tùitsiàu tsi hā, tsitê "lāu góa”koh khah piànpún-kalē, koh khah pōlō͘ siâok ê púnlâi bīnba̍k. Tsit sî tsiah kéngkak tio̍h "lāu góa iáubōe pī oântsoân tèngsí tī si̍pjīkè téng", sī tsi̍t kiāⁿ huisiông kiaⁿlâng ê tāitsì, i tī bīlâi tsiongkîbóe ē kā kakī tòa hiòng tsi̍tê tshim kheⁿ tēga̍k. Lāu góa ê tsûntsāi phahtó góa tùi "in sìn tshing gī”ê kiankiông sìnsim, tiāⁿtiāⁿ kakī simlāi teh kóng, "bô m̄ tio̍h, hoānnā Páulô kah in sìn tshing gī ê sìntô͘ lóng ē titkiù, m̄koh kantaⁿ góa bē titkiù. Tsíiàu lāu góa iáu tsûntsāi, to̍h bô huattō͘ tsiūⁿ sin thiⁿ sin tē, kohkhah biánkóng tsìnji̍p sin Êlúsalèm sèngsiâⁿ, inūi Iésu ū kàugia̍h ê líiû kītsua̍t góa!"
Tī tsitê jīntsōe hóikái ê kuiê kòethêng ni̍h, Sènglêng kah ài hoāntsōe ê tsūngó͘ tsiū ánne giú lâi giú khì, loān kóng tsingtàu, nn̄gê bô beh saⁿniū. Hókatsài, góa bānbān'á huatkak tio̍h "lāu góa”bô koh hiahni̍h únkò͘ ū la̍t à, i bānbān ētàng khutho̍k tī Sènglêng ēkha, sitkhì hoāntsōe ê lêngle̍k, únkò͘ ê kintí khaisí iôtāng, só͘ ētàng tîⁿ tiâu ê lōetsāi hoānûi soksió, lâng ê lōetsāi to̍h khaisí jú lâi jú sèngkiat khí lâi, Sènglêng íking tit tio̍h tsútsáiⁿ koân. Tī 3 nî 9 kògue̍h liáuāu ê bó͘ tsi̍tê àmsî, tī tsi̍tê īsiōng tiong, góa kiaⁿ tsi̍t tiô huatkiàn ài hoāntsōe ê "lāu góa”tsitê tsúthé éngoán siausit à（mā thang kóng sī hō͘ SiōngTsú tshú hôe）, Sènglêng tī hingpak tiong tsi̍t piàn tsiâⁿtsò îit ê "sin góa", jîtshiáⁿ tōa huat kngbâng, tshiauua̍t kòikhì, hiāntsāi, bīlâi ê sîkan hāntsè, tsiâⁿtsò "góa sī alfa, sī omega”hit tsióng tsûntsāi thé, piànsêng sin ê sèⁿmiā à! Só͘í tùi 2013 nî khí, góa tī blog ke ji̍pkhì Sènglêng lāitsū kinggiām ê susiá. Tse sī góa lêngmiā sêngtióng ê tē saⁿ tōaⁿ kinggiām, mā sī “Thiⁿlō͘ Khioh Sūi”tsit pún tsheh tē saⁿ pō͘ "Sènglêng lāitsū”ni̍h ê kúi phiⁿ bûntsiuⁿ.

4. Susiá éngoán ê sèⁿmiā
Góa sī tī 2017 nî（65 hòe）Jī gue̍h tit tio̍h éngoán ê sèⁿmiā.
Tit tio̍h éngoán ê sèⁿmiā thang kóng sī tsi̍t tsióng tōa kaktshéⁿ. Tsi̍t hongbīn ētàng sîsî-khikkhik lóng tshōe bē tio̍h hitê ētàng lo̍h ji̍p imkan, tēga̍k ê tsúthé ── "lāu góa", inūi ánne kiaⁿ lûnhôe ê hitê sim to̍h pàng lo̍h lâi, mā to̍h bē kiaⁿ síbông kah síbông íāu ê sū loh. Tējī hongbīn ū tsi̍tê éngsing bē sí koh bûkiông hôngtāi ê sèⁿmiā piànsêng "sin góa", ētàng hō͘ kakī kahná sûisî lóng tshù tī énghêng ê thiantông ni̍h, tsiū ánne kámkak sinsim tiāⁿtiāⁿ tsûniú kàu taⁿ bô lâng ū ê tsūiû tsūtsāi. Tē saⁿ hong bīn inūi bêngpe̍k éngoán ê sèⁿmiā sī siáⁿmi̍h, to̍h ē tiāⁿtiāⁿ siūⁿkhí “sèngking” tē it koàn 〈 tshòngsè 紀〉 só͘ kóng ê pī hongpì tī Etiân Hn̂g ni̍h bē giàn sù hō͘ lâng ê"sèⁿmiā tshiū ê kóetsí"; íki̍p siōng bóe tsi̍t kńg 〈 Khésīlio̍k 〉 ni̍h kóng beh sù hō͘ lâng ê"sèⁿmiā tsúi", kámkak kakī tsiongkîbóe tha̍k bat “sèngking” tāising kah siōng bóe beh káikuat ê būntê, ētàng tsèngkhak bêngpe̍k tsit pún kahná híke̍k ê tōa tsheh ê siōng tōa tsí'ì, tsiū ánne koànthong kui pún tōa tsheh, kámkak ēng hiahni̍h tsē sîkan tī sìngióng siōng pēng bô pe̍hpe̍h bô khì, hō͘ lâng kámkak bôpí ê lo̍kthiòng kah anùi!
Kàu kiⁿî ê 2023 nî（71 hòe）, ū éngoán ê sèⁿmiā sòegua̍t lâi tōapān tsìnji̍p tētshit nî. Tī tsit tshit nî lāi, tsúiàu ê lêngsiu sī khǹg tī siautû éngoán ê sèⁿmiā kah jio̍kthé ê bô hia̍ptiau téngbīn, inūi éngoán ê sèⁿmiā siuⁿ tōa, jio̍kthé siuⁿ sè, tsin oh hō͘siong sikèng, kakī to̍h ittēng ài siūⁿ pānhuat khì siautû in thétsik tsi kan tshapia̍t siuⁿkòe tōa ê hō͘siong títshiok kám, hō͘ sianghong hia̍ptiau khí lâi, tsit tsióng phahpiàⁿ ēng khì bē tsió sîkan. Iáu ū inūi tú khaisí m̄ tio̍h, lia̍htsún sió jio̍kthé bētàng sǹg sī siáⁿmi̍h mi̍hkiāⁿ, khòaⁿ i tsin bô, tsiongkîbóe hō͘ singkhu iông’ī phòapēⁿ, mā ittēng tio̍h tī singua̍h siōng siūⁿ pānhuat lâi káitsèng, ke tsù’ì. Tsit nn̄g kiāⁿ sū tsiâⁿtsò hiāntsāi singua̍h siōng tiōngiàu ê kangtsok, ūi tio̍h tse hùtshut bē tsió ê sîkan, tsingsîn kah théla̍t.
Inūi kakī thèhiu íking tsin kú à, khah ū êng ê sîkan; tôngsî mā ūi tio̍h singkhu ê kiānkhong. Só͘í, tsòikīn koh têngthâu tńglâi tsìntsêng, khaisí honggiân kîtó, tsit pái koh khah iōngsim, tsin tsia̍p teh kîtó, mā koh khah phahpiàⁿ kàutō sintshiú kóng honggiân, tsiū ánne huatsing koh khah tsē ê sînjiah kîsū. Itti̍t kàu kin'áji̍t, góa iáu tī lêngmiā siōng kah tāike hùntàu bô hiohkhùn, pēng bô tsiongtsí ê tsi̍t kang. Tse sī góa lêngmiā sêngtióng ê tē sì tōaⁿ kinggiām, mā sī “Thiⁿlō͘ Khioh Sūi” tsit pún tsheh tē sì pō͘ "éngoán ê sèⁿmiā" ni̍h ê kúi phiⁿ bûntsiuⁿ.

5. Susiá sòaⁿbûn, sikua, téphiⁿ siósuat Kóng tio̍h kakī ê Kitokkàu bûnha̍k tshòngtsok kòethêng, tshaputto íking saⁿtsa̍pnî ā. Tōa pō͘hūn lóng tsi̍ptiong tī "tshinggī titkiù" kah "Sènglêng koànak" tsit nn̄gê sîkî ni̍h. Bûnha̍k lūihêng tsúiàu ê sī tn̂gphiⁿ siósuat, paukuat “Huehsik piánhok kànglîm ê siâⁿtshī ", “Jia̍ttài mô͘kài ", “Thiⁿsiōng koànte̍k（siōng）" tsit saⁿ pún, íāu to̍h m̄ bat kohtsài siá tn̂gphiⁿ ê Kitokkàu siósuat à. Siutsi̍p tī “Thiⁿlō͘ Khioh Sūi” tsit pún tsheh ê sòaⁿbûn, sikua kah téphiⁿ siósuat thang kóng sī tsòikīn só͘ siá ê só͘ū Kitokkàu ê bûnha̍k tshòngtsok, jîtshiáⁿ lóng sī tī tit tio̍h éngoán ê sèⁿmiā liáuāu só͘ siá ê tsokphín, tsit sîtsūn ê tsokphín khòaⁿ khí lâi to̍h píkàu khah tsūiû tsūtsāi, bô khusok, koh ētàng ū tsi̍t tsióng koh khah lōetsāi, koh khah iàukín ê sèⁿmiā òpì. Góa siūⁿ tho̍ktsiá thang kā tsit nn̄g kaitōaⁿ ê bûnha̍k tshòngtsok tsò píkàu, to̍h ētàng khòaⁿ tshut lāibīn ê tsoánpiàn.
Tsiahê to̍h sī “Thiⁿlō͘ Khioh Sūi” tsit pún tsheh tē gō͘, la̍k, tshit pō͘ ni̍h ê kúi phiⁿ tshòngtsok.

6. Susiá sînjiah kîsū
“Thiⁿlō͘ Khioh Sūi” ni̍h mā ū susiá bē tsió ê sînjiah kîsū, ū kóa sī piⁿ'á ê lâng khòaⁿ ē tio̍h ê, ū kóa tsiah sī kakī tsiah ētàng kámsiū tio̍h ê, tōa pō͘hūn lóng tsi̍ptiong tī īsiōng, ībāng, honggiân kîtó kah itī. Tse m̄ sī góa púnlâng á sī pêngiú thiaukò͘ì ánne siá ê, inūi só͘ūi ê kòjîn lêngmiā sêngtióng náisī Sènglêng sūkang ê tsi̍t pō͘hūn, tī pōeāu ū Sènglêng ê thuitōng, lāibīn tshimtshim khansia̍p tio̍h Sènglêng tùi bó͘ lâng ê kèōe kah tsokûi, tng lán kā tsiahê Sènglêng ê sūkang thián khui lâi, he to̍h sī tsi̍t kiāⁿ koh tsi̍t kiāⁿ ê sînjiah kîsū loh. Góa kòjîn tsúkuan ê kiànkái sī, Kitokkàu ê huattián kipún siōng m̄ sī tī thūn tēki ê thoântōtsiá soāntsio̍h tshùi téngbīn, khiok sī tī sînjiah téngbīn. Kású Iésu bô kiâⁿtshut hiahni̍h tsē sînjiah, ánne ittēng bô tōaliōng ê kûntsiòng kintòe tī I ê āubīn, suankàu to̍h tsin oh sêngkong. Kóng tio̍h Peteloh kah Páulô tsho͘tāi kàutô͘ nā khiàmkhuat lâitsū tī Sènglêng hō͘ in ê sînjiah, suankàu tsiū ánne kantaⁿ ētàng bôtsháikang teh kiâⁿ tī suabo̍k téngbīn niāniā. Lán ê lêngmiā sêngtióng mā sī ánne, he sī Sènglêng m̄ kiaⁿ sinkhó͘, tsi̍t pō͘ koh tsi̍t pō͘ tī sìntô͘ singkhu téng, hián tshut sînjiah só͘ tòa lâi ê, lāibīn tshiongmóa Sènglêng ê simsu kah lôkhó͘. Kású ū lâng kóng i ê lêngmiā oântsoân sī kakī tsheⁿmê siuliān só͘ tit tio̍h ê, m̄ sī Sènglêng só͘ tòa lâi ê, ánne tsitê lâng ê lêngmiā sêngtióng to̍h khiàmkhuat kinki, sī bētàng sìn ê. “Thiⁿlō͘ Khioh Sūi” ê tsiahê sînjiah, to̍h sī susiá tī tē it, jī, saⁿ, sì pō͘ ni̍h, hoānnā tsit sì pō͘ ni̍h só͘ siá ê sînjiah lóng sī khaksi̍t khókhò ê, sī tsi̍t tsióng kiàntsèng; ū kóa sînjiah kiámtshái susiá kah bô kàu siôngsè, m̄koh lóng sī tsinsi̍t bô m̄ tio̍h, goán sī tòa sêngì teh susiá tsiahê sînjiah.
Thè tsi̍t pō͘ lâi kóng, suijiân “Thiⁿlō͘ Khioh Sūi” ni̍h ê góa kòjîn á sī pêngiú siá bē tsió ê sînjiah, m̄koh nā sī beh kah bo̍ktsêng tsoânkiû huatsing kòe ê Kitokkàu sînjiah á sī sèngking téngbīn só͘ kìtsài ê ná suaⁿ ná hái ê sînjiah pí khí lâi, goán mā bētàng sǹg sī siáⁿmi̍h, tsiahê sèsè ê sînjiah kantaⁿ ētàng ínkhí lāihâng ê lâng tshiò tsi̍t ē niâ!

7. Sī khioh sūi á sī hui khioh sūi ê būntê
Góa siūⁿ tsit pún tsheh ê tshutpán, ittēng ē ínkhí tsi̍tkóa lâng ê gîbūn.
Tāising ittēng ū lâng ē mn̄g kóng, tsi̍tê iusiù ê Kitoktô ê lêngmiā kòethêng sī m̄ sī ittēng tio̍h àntsiàu tsheh lāibīn só͘ sūsu̍t ê tsit sìê kaitōaⁿ ê sūnsī hiòng tsiân tsìntián? Á sī mn̄g kóng, Kám kóng tsi̍tê iusiù ê Kitoktô lóng ittēng tio̍h ū tsit sìê lêngmiā kinggiām? Tùi tsiahê būntê, góa kòjîn ê hôetap sī, góa bô jīnûi iusiù ê Kitoktô lóng ittēng tio̍h àntsiàu tsheh ni̍h só͘ kóng ê sūnsī kiâⁿ oân tsit sìê kaitōaⁿ; mā bô jīnûi in lóng tio̍h ū tsit sìê kaitōaⁿ ê lêngmiā kinggiām. Góa jīnûi tī tsit hongbīn, múi lâng lóng sī tsūiû ê, lí ētàng tsiàu sūnsī tsit tsióng kiâⁿ, mā ētàng bô àntsiàu sūnsī ánne kiâⁿ; lí ētàng ū lāibīn ê tsi̍t tsióng lêngmiā kinggiām, mā ētàng ū nn̄gê á sī saⁿê á sī sìê lêngmiā kinggiām, tse lóng sī bē ū būntê. Tsit pún tsheh kîsi̍t sī khoktōa lêngmiā ê pán tô͘, hō͘ tho̍ktsiá ū tsi̍tê tsin khuah ê lêngmiā gánkài, liáuāu koh lâi símsī kakī ê lêngsiu tsiónglūi á sī tsìnthêng, hō͘ kakī jīnûi ū lêngmiā khuathām ê lâng ētàng pó͘tsèng; kóng tio̍h tùi khuathām kámkak bûsó͘ūi ê lâng, tûliáu "tshinggī titkiù" tsit hāng góa kiantshî jīmhô Kitoktô lóng ingkai ū ígōa, kîtha ê góa bô kiantshî.
Koh tsài kîtshù sī tsit pún tshehmiâ ê būntê. Tī tsia ēng "khioh sūi" tsit nn̄gjī, to̍h piáusī tsit pún tsheh ê lōeiông bô lóng sī hō͘ tāike tsùì tio̍h ê, m̄thang kóng sī hō͘ kóngtōa Kitoktô só͘ pàngsak. Suijiân kiámtshái tī "tshinggī titkiù" kah "Sènglêng koànak" ê píkàu siōng sī jia̍tmn̂g ê ōetê, mā ū tsin tsē ê tsheh teh susiá tsit nn̄g hongbīn ê kinggiām; m̄koh tī "Sènglêng lāitsū" kah "éngoán ê sèⁿmiā" tsit nn̄g hāng téngbīn to̍h khah bô lâng tâmlūn, tshībīn tûliáu ū tsi̍t, nn̄g pún ígōa, to̍h tsin hántit khòaⁿ tio̍h; te̍kpia̍t sī kinpún bô lâng goān'ì thàulō͘ tsit nn̄g tsióng lêngmiā ê subi̍t kinggiām, hō͘ lán bô huattō͘ tsaiiáⁿ in ê lāihâm; tī sòegua̍t ê tîmté, tsiongkîbóe kóng tio̍h tsit nn̄g hāng lêngmiā ê thégiām, tshaputto hō͘ lâng oântsoân bē kìtit. Suijiân 〈Iôhaneh Hokim〉saⁿ tsiuⁿ ni̍h ū kóng, "SiōngTsú thiàⁿ sèkan lâng, sīmtsì kā I ê to̍kseⁿkiáⁿ sù hō͘ in, kiò ittshè sìn I ê, bē tìsú bia̍tbông, hoán tit éngsing." M̄koh Kitoktô tshaputto lóng tùi tit tio̍h éngoán ê sèⁿmiā bô ū gōa tsē hèngtshù, koh khah biánkóng sī tâmlūn i púanlâng ê lêngmiā subi̍t thégiām.
Só͘í tsit pún tsheh iáu sī ēng "khioh sūi" lâi hōmiâ, piáusī bô lâng ài tâm ê mi̍hkiāⁿ, pún tsheh ê tsoktsiá khioh khílâi tâmlūn. M̄koh, tng lí khòaⁿ liáu tsit pún tsheh, mā khaisí tâmlūn "Sènglêng lāitsū" kah "éngoán ê sèⁿmiā" ê sî, tán kàu jînsò͘ koh tsài tsingka tsi̍tkóa, ánne tâmlūn tsit nn̄gê têba̍k to̍h m̄ sī "khioh sūi" loh, he to̍h sī ó͘ku̍t kim suaⁿ á sī gîn suaⁿ loh, inūi tsit nn̄gê lêngmiā ê kinggiām sī Kitokkàu siōng tshimò koh siōng tshimji̍p ê lêngmiā kinggiām.
──2023, 07, 04 siá tī Lo̍kkáng