《宋澤萊新著《天路拾穗》TOJ/台灣字版》

 | | | 轉寄

Sī ántsóaⁿ "sìn Iésu kohua̍h" to̍h ētàng hō͘ lán tit tio̍h SiōngTsú ê "gī"?

作者 Sòng Te̍klâi 2026.01.25

Tē it pō͘ Tshinggī titkiù
Tsútê 4: Sī ántsóaⁿ "sìn Iésu kohua̍h" to̍h ētàng hō͘ lán tit tio̍h SiōngTsú ê "gī"?

Só͘ūi ê "gī" tī khèiok á sī huatlu̍t siōng ê tēnggī to̍h sī "kongpêⁿ", iā to̍h sī lán itpuaⁿ só͘ kóng ê "hêngûi kongtsèng"; á só͘ūi "gīlâng" to̍h sī teh tsí hêngûi kongtsèng koh bô tsōe ê lâng. Tsitê tēnggī tsin sikha̍p the̍h lâi káisueh"in sìn tshing gī"ê"gī"tsitê jī.

SiōngTsú suanphòaⁿ lán sī "gīlâng" sī tsin tiōngiàu, tûhui sī ánne, Kitoktô to̍h bô lâng ētàng titkiù.

Ánne, ū gôantsōe ê lán ingkai ántsóaⁿ tsiah ētàng tit tio̍h SiōngTsú suanphòaⁿ lán íking sī bô tsōe ê "gīlâng" leh? lán bôhông thang the̍h "sèngking" ni̍h ê "Lùthuh kì” lâi kā i khótshat.

“Lùthuh kì” sī tsi̍t phiⁿ huisiông té ê kò͘sū, lāibīn ū saⁿê tsúiàu jînbu̍t, tsi̍tê sī "Lùthuh" tsitê siàuliân tsabó͘ gín’á, i to̍h sī tsionglâi Tabi̍t ông ê thàimá; lēnggōa tsi̍tê sī "Bôohtsuh", i sī tsionglâi Tabi̍t ông ê tsapo͘ tsó͘; lēnggōa tsi̍tê sī Lùthuh tī bōe káikè hō͘ Bôohtsuh tsìntsêng ê hitê take Naomih. Tsit saⁿê lâng pítshú í "gī" siongthāi, ōaⁿ kù koh khah tshiánpe̍h ê ōe lâi kóng to̍h sī, in pítshú lóng bô tiâukiāⁿ koh kongpêⁿ tsiàukò͘ tùihong, mā to̍h sī pítshú si'un hō͘ tùihong, inūi ánne tòa lâi kò͘sū bíhó ê kiatkio̍k, tsiongkîbóe tsiâⁿtsò tshiankó͘ bítâm.

Kò͘sū sī ánne ê:
Tī Isulael sūsu ê sîtāi, ū tsi̍t pái, Iôtah tēkhu ê Bia̍tléhèm huatsing tōa kihng, jînbîn tsíhó tshian khì thahiong tòa. Naomih to̍h kah i ê angsài, nn̄gê kiáⁿjî lóng tshiansóa khì Mô͘ap tēhng tòa. Āu lâi, Naomih ê angsài sí khì, Naomih to̍h ūi nn̄gê kiáⁿjî tshōa Mô͘ap tēkhu ê tsabó͘ gín’á tsò bó͘, Naomih tsiū ánne ū nn̄gê Mô͘ap lâng ê simpū; tiongkan ê tsi̍tê simpū to̍h sī Lùthuh. Āu lâi, tsit nn̄gê kiáⁿjî mā sí khì, tshù ni̍h to̍h tsí tshun saⁿê tsabó͘lâng à. Bô gōa kú, Naomih thiaⁿ kóng Iôtah tēkhu tsōnghóng tńg hó, íking ētàng tit tio̍h bíniû ê kiongèng, to̍h kuattēng tńglâi Bia̍tléhèm tòa. M̄koh, tsitê take jīntsin khólī nn̄gê simpū ê bīlâi tsiântô͘, tī khísin khéthêng ê sî, ke̍kle̍k khó͘khǹg tsit nn̄gê simpū tńglâi āuthâutshù tio̍h koh káikè, inūi Naomih lāu ā, koh lâi mā bē ū kiáⁿjî, bô khólêng hō͘ in koh ū angsài, nāsī tòe i khì, to̍h téng'î tamgō͘ in ê tsiântô͘, khióngkiaⁿ Iéhóbah to̍h ē tsikpī i. Naomih ánne tsi̍t kóng, tiongkan ê tsi̍tê simpū sûisî tńglâi Mô͘ap lâng īkàu tēkhu ê āuthâutshù à. M̄koh Lùthuh khiok m̄ kam līkhui tsitê khóliân ê take, i kóng, "M̄thang tshui góa tńgkhì āuthâutshù, lí óng tóūi khì, góa to̍h óng tóūi khì; lí tòa tóūi, góa to̍h tòa tóūi; lí ê kok to̍h sī góa ê kok; lí ê SiōngTsú to̍h sī góa ê SiōngTsú." Mô͘ap lâng Lùthuh kèngjiân soánte̍k m̄ khuithāi i ê take, kuattēng kintòe i itsing.

Tńglâi Bia̍tléhèm liáuāu, Lùthuh tingkiû take tôngì, í khioh sūi îtshî singua̍h. Ū tsi̍t pái, tī Naomih tshintsiâⁿ ê tsi̍t ūi tōa tsâitsú Bôohtsuh ê tshân ni̍h khioh sūi, i kintòe teh siukuah ê lâng ê āubīn. Bôohtsuh tsá tsaiiáⁿ Mô͘ap tsabó͘ gín’á Lùthuh sī tsi̍tê kiankiông kintòe take, tsin ū hiântik ê tsabó͘lâng. I to̍h kuattēng bô beh khuithāi tsitê lâitsū īpang ê tsabó͘ gín’á, huanhù siukuah ê kanglâng bētàng bújio̍k i, sīmtsì iôngín i khioh koh khah tsē ê be̍hsūi. Āu lâi, Lùthuh to̍h tòe tī Bôohtsuh ê lúpo̍k sināu, tàutīn khioh be̍hsūi.

Take tsaiiáⁿ Bôohtsuh tùi Lùthuh khuantāi, to̍h siūⁿ beh kā tsitê siàuliân ê simpū Lùthuh kè hō͘ Bôohtsuh. Take to̍h huanhù Lùthuh, līiōng pòa tōabe̍h ê tsi̍tê àmsî, thauthau'á tshiâm ji̍pkhì Bôohtsuh ê khùnpâng, tó tī i ê sinpiⁿ, jîtshiáⁿ piáusī goānì kè hō͘ tsit ūi íking m̄ sī siàuliânlâng ê Bôohtsuh.

Tongjiân, khiā tī Isulael ê hongsio̍k, Bôohtsuh sī Naomih ke ê kīntshin, púnlâi to̍h ū líiû mā ū gībū tshōa tsitê tshinlâng tiong ê kóahū（tsù：Tse sī Isulael lâng kó͘tsá sîtāi tsiàukò͘ kóahū ê tshòsi, mā hō͘ síkhì ê angsài bē tìsú bô miâ ê honghuat）, hôhòng Bôohtsuh koh sī hiahni̍h khòaⁿtiōng Lùthuh. M̄koh, Bôohtsuh thánpe̍k kā Lùthuh kóng, tī tshintso̍k tiong, iáu ū tsi̍t ūi tshintsiâⁿ mā sī tsâitsú, pí i koh khah sī Naomih ê tsìtshin. Nāsī tsitê lâng m̄ tshōa, i tsiah beh tshōa i.

Bôohtsuh to̍h iautshiáⁿ tsin tsē tshinlâng lâi tsòtsèng, tī siâⁿmn̂g kháu tánthāi hit ūi koh khah ū tsukeh tshōa Lùthuh ê tshinlâng lâi kàu. Bôohtsuh piáusī, Naomih siūⁿ beh bē tiāu Lùthuh tsêng hu ê só͘ū ê thó͘tē, tùihong ētàng tsitmá to̍h bé tshânhn̂g, m̄koh ū hù tsi̍tê tiâukiāⁿ to̍h sī, bé thó͘tē ê sî, tio̍h sūnsòa tshōa Lùthuh. Tùihong tsi̍t thiaⁿ, khióngkiaⁿ ēng tiāu hiāniú ê kimtsîⁿ bé tshânhn̂g, to̍h kītsua̍t tsitê thêgī. Só͘í tī tsin tsē lâng kah tiúⁿló ê kiàntsèng hā, Bôohtsuh to̍h sio̍khôe Naomih só͘ū ê tshânhn̂g, mā tshōa Lùthuh.

In kiathun liáuāu, seⁿ O͘biat, Naomih to̍h tsiâⁿtsò tsitê gín'á ê ióngbó, tshùpiⁿ ê lâng lóng kóng, "Naomih tit tio̍h gín'á à!"
Āu lâi, tōahàn ê O͘biat seⁿ Iésái, Iésái seⁿ Tabi̍t.

Tsitê kò͘sū teh suatbêng siáⁿmi̍h?
Lóng sī ēng lâi suatbêng Naomih, Lùthuh, Bôohtsuh tsi kan ê í "gī" siongthāi, tī ûijîn-tshùsū tiong pítshú m̄ bat khuithāi tùihong, hêngûi lóng tsin siktòng, tsiongkîbóe sêngtsiū liáu bíhó ê tāitsì!

Tsit saⁿê lâng sianthian siōng kahná to̍h sī tsin tsùtiōng "gī" ê lâng, jîtshiáⁿ kahná teh písài siáⁿlâng pí siáⁿlâng koh khah ū "gī".

Tsitê take tùi simpū tshiongmóa "gī", itsim-it'ì bē giàn hō͘ in lo̍h ji̍p bô angsài ê ko͘to̍k ê tshùkéng, tsi̍tsut'á to bô khólī kakī, siūⁿkhang-siūⁿphāng ài simpū káikè. I tùi Bôohtsuh tsitê tshintsiâⁿ mā ēng "gī" siongthāi, tsaiiáⁿ i tùi in tsin hó, to̍h kuattēng beh kā kakī ê simpū kè hō͘ i.

Tôngsî Bôohtsuh mā sī gīlâng, i khòaⁿ tio̍h tsitê goānì kintòe take, sìngióng Iéhóbah ê gōapang tsabó͘ gín’á, to̍h tsin kámtōng, bô tiâukiāⁿ hō͘ i tsin tōa ê pangbâng. I sīmtsì tsi̍tsut'á to bô khólī kakī, bô jīnûi kakī to̍h sī tshōa Lùthuh ê siōng hó jînsoán, siūⁿ beh kiò tsi̍tê koh khah sikha̍p ê tshintsiâⁿ lâi tshōa i.

Lùthuh mā tsin kángkiû "gī", i m̄ khéng hòngkhì ko͘to̍k ê take, ke̍kle̍k hōngióng i, hō͘ i biántû ko͘khó͘; tng i tsaiiáⁿ Bôohtsuh tùi i hó, mā bô kèkàu Bôohtsuh sī ū nîkí ê tsapo͘lâng, thiaⁿtsiông take ê ìkiàn, goān'ì kè hō͘ Bôohtsuh.

"Gī" kò͘sêng in tsi kan ê tsèngkhak tùithāi, jîtshiáⁿ sī tng kakī hùtshut "gī" ê sî, bô gōa kú to̍h ē tit tio̍h pa̍tlâng tùi i ê "gī" ê hôepò. Tsit tsióng lâng kah lâng tsi kan í "gī" siongthāi ê kò͘sū, tī "Kūiok" lāité pēng m̄ sī tsin tsē; só͘í “Lùthuh kì” tsiâⁿtsò lâng lâng kahì ua̍ttho̍k ê bûntsiuⁿ, kámkak kò͘sū ke̍k hó, tsin ū kèta̍t.

Lán íking kóngkòe, só͘ūi ê "gī", to̍h sī "kongpêⁿ" ê ìsù; só͘ūi ê gīlâng, iā to̍h sī ētàng sìkè khólī tio̍h kongpêⁿ tsò tāitsì ê lâng. Tsitê kongpêⁿ, tī siauke̍k hongbīn, to̍h ē ínkhí "bē khuithāi pa̍tlâng" ê hêngûi; tī tsikke̍k hongbīn to̍h ē ínkhí tùihong "tâu tsi í thôlí; pò tsi î Khêngiâu"（tsia̍h lâng tsi̍t kháu, pò lâng tsi̍t táu）ê pòun hôikūi. Lùthuh tsitê kò͘sū ê kèta̍t to̍h sī tī tsia.

Lán ê sìngióng mā sī ánne; góa sutéhā jīnûi, nā beh kóng lán kah SiōngTsú tsi kan sī ēng "thiàⁿ" siongthāi, putjû kóng ingkai í "gī" siongthāi. Lán lóng tsaiiáⁿ, tsi̍tê Kitok sìntô͘ sìn SiōngTsú siōng tōa ê bo̍ktik, to̍h sī kiû SiōngTsú phòaⁿtēng lán sī "gīlâng", iā to̍h sī "bô tsōe ê lâng", tsiū ánne bô koh khuikhiàm SiōngTsú siáⁿmi̍h. Kantaⁿ ū tit tio̍h tsitê "gī", lâng tsiah ētàng titkiù, lâng to̍h hông tshōa óng sinthiⁿ-sintē, sin Êlúsalèm siâⁿ khì à. M̄koh, tī tit tio̍h SiōngTsú ê "gī" tsìntsêng, lán ittēng tio̍h sing tùi SiōngTsú ū "gī", iā to̍h sī tùi Iésu ū "gī", iā to̍h sī hō͘ Iésu siōng tōa ê "gī". Inūi lí sing tùi Iésu ū "gī", Iésu to̍h "pò lâng tsi̍t táu", ēng I siōng tōa ê "gī" lâi hôepò lí, kā I ê "gī" kui hō͘ lí, iā to̍h sī kóng hō͘ lí "bô tsōe" lâi titkiù à.

Ánne, pênghoân ê lán tsit pòe kám ētàng hō͘ Iésu siáⁿmi̍h siōng tōa ê "gī" leh? Lí ántsóaⁿ ētàng hō͘ Iésu siōng tōa ê "kongpêⁿ" leh?
He to̍h sī "sêngjīn Iésu síkhì kohua̍h"!

Sī ántsóaⁿ kóng "sêngjīn Iésu síkhì kohua̍h" sī siōng tōa ê "gī"leh? Tse sī inūi Iésu ê sí sī útiū siōng tōa ê "putgī". SiōngTsú sī bô ingkai sí ê, m̄koh I khiok tī jînlūi ê tshiú ni̍h sí khì. Atám siōng tōa ê tsōe sī pōepoān SiōngTsú ê huanhù, m̄koh tsitmá Atám ê āutāi koh khah táⁿtōa-bōngûi, kèngjiân káⁿ kā Iésu mā thâi sí, tsit tsióng putgī （tsōe）sī bôpí ê tōa, Iésu ê úikhut mā sī bôpí ê tōa. Só͘í tng lí "sêngjīn Iésu síkhì koh ua̍h" ê sî, to̍h téngî hêng Iésu tsi̍tê kongtō, kā "kongpêⁿ tsènggī" hêng hō͘ Iésu, téngî tsikpī jînlūi sathāi SiōngTsú ê tōa putgī, mā tsikpī útiū siōng tōa ê bô kongpêⁿ. Tsit sî, Iésu to̍h ē hôepò lí, kā I ê "gī"mā lóngtsóng kui hō͘ lí, lí to̍h tsiâⁿtsò "gīlâng", tsiongkîbóe titkiù à.

"Iésu kohua̍h" tsitê sūsi̍t, tī Iésu tsínkiù jînlūi ê sūkang lāité tsiàmiú ke̍k tiōngiàu ê tēūi. Ittàn Iésu bô kohua̍h, kuanhē Kitoktô bua̍tji̍t ê kohua̍h tsiū ánne to̍h ē kui tī hibû, liântài bua̍tji̍t símphòaⁿ, sinthiⁿ-sintē ê lâilîm mā lóng ē kui tī hibû. Só͘í "Iésu kohua̍h" ê kàugī sūsi̍t siōng sī kipún kàugī ê he̍ksim, lán bēsái bô kā i páak.

Tī sìngióng ê tiongkan,"sêngjīn Iésu síkhì kohua̍h" tùi Kitoktô ê "tshinggī", mā inūi ánne ū ittēng tiōngiàu ê tēūi. Páulô tsìtsió nn̄g pái thêkhí Iésu kohua̍h kah tshinggī ê kuanhē bētàng hunkuah（tsù:1）. I jīnûi tsíiàu simlāi siongsìn Iésu síkhì kohua̍h, Kitoktô to̍h ētànḡ tshinggī. M̄koh, Páulô pēng bô tsìntsi̍tpō͘ suatbêng tiongkan ê goânlí, si̍ttsāi sī tsi̍tê ûihām. Góa siūⁿ Páulô sī kā i khòaⁿ tsò sī si̍ttsiān lāité ê tsi̍tê òpì, ōaⁿ kù ōe lâi kóng ̄, sī ài lán khì líhêng, khiok m̄ sī ēng lâi tâmin-lūnkó ê. Tsitmá, góa ēng "gī" tsitê kuanliām lâi káisueh, tāikhài sī tōa ûipōe Páulô ê ìsù. M̄koh, tòpáiⁿ lâi kóng, kású ū lâng thiaⁿ bat góa kóng siáⁿmi̍h, jîtshiáⁿ tôngì góa só͘ kóng ê lūntiám, mā tòe leh khì líhêng, ánne tsitê lâng ēsái kóng sī ū hok ê lâng à.

Kántan lâi kóng, beh kiû tit SiōngTsú ê gī bē oh, tsíū lí ittēng tio̍h sing tùi Iésu ū gī!

Tsù 1：Páulô kóng, "Lí nā tshùi ni̍h jīn Iésu ūi Tsú, simlāi sìn SiōngTsú kiò I tùi sí ni̍h kohua̍h, to̍h ittēng ē titkiù. Inūi lâng simlāi siongsìn, to̍h ētànḡ tshinggī; tshùi ni̍h sêngjīn, to̍h ētànḡ titkiù."( Lô 10：8-10). “Kohua̍h sī ūitio̍h beh kiò lán tshinggī."(Lô 4: 25).

──2010, 07, 22 tah tī "Kitokkàu Thongsìn"